Türkiye finans piyasaları, yakın tarihin en büyük sınavlarından birini "fon krizi" ile veriyor. Yaklaşık 455 bin yatırımcıyı doğrudan etkileyen ve milyarlarca dolarlık bir hacme ulaşan krize Cumhurbaşkanımız Erdoğan anında el koydu. Başkan Erdoğan, Devlet Denetleme Kurulu raporunu bekliyor. Büyük temizlik için gün sayılıyor. Başkan Erdoğan'ın koordinasyonunda yürütülen DDK incelemeleri, adli operasyonlar ve Meclis komisyonundan hızlıca geçen yasa teklifi, devletin bu krizi bir "sistemik çöküşe" izin vermeden göğüsleme kararlılığını gösterdi. "Ben yöneteceğim" diyerek fon krizine anında müdahale eden Cumhurbaşkanımız Erdoğan'ın talimatıyla kurulan koordinasyon kurulu ve DDK incelemeleri, mağdurlara hemen ödemeleri başlatarak sistemin bağlarına kelimenin tam anlamıyla bir "neşter" vurdu.
GÜVEN İNŞASI
Sorumluların şahsi mal varlıklarına el konulmasıyla başlayan süreç, sadece bir temizlik operasyonu değil; finansal güveni yeniden inşa etme kararlılığı da içeriyor. Son olarak, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçen yeni kanun teklifi, faturayı vergi mükellefinin sırtına yüklemeden, doğrudan batık fonların kendi varlıklarından beslenen adil bir iade mekanizması kuruyor. Küçük yatırımcıya derin bir nefes aldıracak 1 milyon TL'lik ilk ara ödeme takvimi için artık gözler Meclis Genel Kurulu'nda. Erdoğan, TİM 13. İnovasyon Haftası Programı'nda yaptığı konuşmada, fırsatçılar ile yatırımcılar arasında net bir çizgi çekildiğini belirterek, "Fon sorununu attığımız adımlarla kontrol altına aldık" dedi. Erdoğan: "17 Eylül'den itibaren attığımız kararlı adımlarla, tam yetkiye sahip Fon Koordinasyon Kurulumuzu süratle oluşturduk. Tıpkı bir cerrah titizliğiyle operasyonu yürütüyoruz. Kararlı, dikkatli ve çok hassas adımlarla meseleyi hakkaniyete en uygun şekilde çözüyoruz." dedi. "3 önceliğimiz var" diyen Erdoğan, önemli noktaları açıkladı: "Birincisi, tasfiyesine karar verilen fonlardaki birikimlerin yatırım sahiplerine mümkün olan en kısa sürede ödenmesi. Geçen hafta olağan tasfiyede ödemeler başladı, sorunsuz devam ediyor. Olağanüstü tasfiyelerde ise Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan kanun teklifimizin yasalaşmasını müteakip ara ödemeler başlayacak. İkinci önceliğimiz, manipülasyon yaparak haksız kazanç elde edenlerle hukuk önünde hesaplaşmak. Bununla ilgili yargı süreçleri dikkate alınarak icra ediliyor. Yeni bilgiler ve itiraflar ışığında soruşturmalar derinleştiriliyor. Kimse kusura bakmasın. Benim ihracatçı kardeşim bir konteyner daha fazla ürün satmak için ülke ülke dolaşırken, benim sanayici kardeşim etrafımızı saran ateş çemberine rağmen büyük bir özveriyle çalışırken, benim tüccar kardeşim, esnaf kardeşim helalinden kazanmak için adeta kılı kırk yararken piyasa düzenbazlıklarıyla üç lirasını sadece üç beş ayda ona, 20'ye, 30'a katlayana asla tolerans göstermeyecek, sağladığı fahiş kazancın bedelini ona mutlaka ödeteceğiz. Üçüncü önceliğimiz, bu sürecin sermaye piyasalarımıza zarar vermeden yönetilmesidir. İlk günden beri bu konuda da çok özenli davrandık. Fırsatçılar ile yatırımcılar arasına net bir çizgi çekerek sorumlu bir tutum içinde olduk. Maalesef aynı itinalı yaklaşımı muhalefette ve tetikçi basın organlarında göremedik. Sırf kendilerine ekmek çıksın diye insanların itibarlarıyla oynadılar. Bize zarar vermek uğruna Türk ekonomisinin zora girmesi için utanmadan kriz tellallığı yaptılar. Bizi siyaseten köşeye sıkıştırma adına önünü arkasını düşünmeden sermaye piyasalarımıza ateş etmekten çekinmediler. Neticede aileleriyle birlikte milyonlarca insanımızı etkileyen bu hadisede gerçekten çok kötü bir sınav verdiler." Tasfiyeler Başladı: SPK kararıyla usulsüzlük ve manipülasyon tespit edilen 131 yatırım fonunun tasfiye süreci İş Bankası ve Ziraat Bankası koordinasyonunda resmi olarak yürütülüyor. Soruşturma kapsamında bugüne kadar 84 kişi tutuklandı, 282 kişi hakkında hukuki işlem yapıldı ve 27 şüpheli hakkında arama kararı çıkarıldı. Ayrıca eski SPK Başkanı Ömer Gönül hakkında da soruşturma izni verildi. 27 şüpheli firari olarak aranıyor. Mal kaçırma girişimlerini engellemek amacıyla 46 şirket, 18 fon ve 42 kişinin mal varlığı donduruldu. Ayrıca 37 yeni şüpheliye yurt dışına çıkış yasağı getirildi. Soruşturmanın başlamasından hemen sonra tutuklu bir şüphelinin eşi tarafından yapılmaya çalışılan 40 milyon liralık havale de dahil olmak üzere, toplamda yaklaşık 40 milyon dolarlık yurt dışı transferi ve mal kaçırma girişimi engellendi. İsviçre'ye gönderilen paralar için de resmi adli süreç başlatıldı. Elde Edilen Kazanç: Yapılan incelemelerde, mercek altındaki üç fondan kazanç sağlayan 214 gerçek ve tüzel kişinin toplam 187 milyar 653 milyon lira haksız gelir elde ettiği hesaplandı. Özellikle 13, 14, 15 ve 16 Eylül tarihlerinde, fonların tasfiye kararından hemen önce içeriden bilgi alarak (insider trading) satış yapan ve sistemden çıkış gerçekleştiren isimlerin tamamen mercek altına alındığı açıklandı. Tera Fonları: 102 gerçek kişiden yaklaşık 28 milyar TL, 38 tüzel kişiden yaklaşık 62 milyar TL kazanç. Pusula Fonları: 19 gerçek kişiden yaklaşık 69,7 milyar TL, 20 tüzel kişiden yaklaşık 10 milyar TL kazanç. Hedef Portföy: 20 gerçek kişiden yaklaşık 3 milyar TL, 15 tüzel kişiden yaklaşık 14,9 milyar TL kazanç.
278 ŞÜPHELİ
Fon Kanunu teklifi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi, TBMM Genel Kurulu'nda gelecek hafta kanunlaşacak. Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte ekim ayı içerisinde mağdur yatırımcılara diğer ilk ödemelerin yapılması planlandı. Küçük Yatırımcı Rahatlayacak, Büyük Yatırımcı Bekleyecek: 1 milyon TL'ye kadar yapılacak ara ödemeler, mağdurların yaklaşık %75-80'ini (küçük tasarruf sahiplerini) kısa sürede sistem içinde rehabilite edecek. Ancak fonda çok daha büyük paraları olanların nihai tasfiye bakiyesini ve varlık satışlarını görmek için en az 6 ay beklemek zorunda kalacağı öngörülüyor. Kanunun çıkmasından sonra 1 Milyon TL Ara Ödeme: Kanun yürürlüğe girdiğinde, net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan küçük yatırımcılara paralarının tamamı, 1 milyon liranın üzerinde olanlara ise 1 milyon TL'ye kadar ilk ara ödemeler sürecek. Sanal veya şişirilmiş değerler değil, "İlk Giren İlk Çıkar" yöntemiyle sisteme fiilen giren ve çıkan nakit dengesi esas alınacak. Manipülasyonla haksız kazanç sağlayanlara ise ödeme yapılmayacak. Paranın izini süren MASAK, İsviçre, Londra, Dubai ve vergi cennetleri dahil olmak üzere 29 farklı ülkeden 48 ayrı bilgi talebinde bulundu. 278 Kişi Mercek Altında: Yurt dışına kaçırıldığı değerlendirilen 278 gerçek ve tüzel kişinin banka hesapları, nakitleri ve kripto varlıkları inceleniyor.
