Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün, 1930'lu yıllarda kurmaylarına Akdeniz ve Kıbrıs'ı işaret ederek, "Efendiler, Kıbrıs'a dikkat ediniz. Bu ada bizim için çok önemlidir. Üs olarak kullanılabilir" sözleri hala önemini koruyor. Başkan Erdoğan'ın Kıbrıs ve Doğu Akdeniz'deki jeopolitik hamleleri bu yüzden daha da anlamlı bir hal aldı
Kıbrıs, sadece coğrafi bir ada değil; Süveyş Kanalı'nı, Ortadoğu'yu, Kuzey Afrika'yı ve Anadolu'yu aynı anda kontrol edebilen "batırılamaz bir uçak gemisi" niteliğindedir. Doğu Akdeniz Havzası'nda milyarlarca metreküp doğalgaz rezervinin keşfedilmesi, küresel aktörlerin rotasını bu bölgeye çevirdi. Kıbrıs, bu enerji kaynaklarının hem üretim hem de Avrupa'ya taşınma rotalarının tam merkezinde yer alıyor. ABD'nin Güney Kıbrıs Rumlarına yönelik silah ambargolarını kaldırması, Fransa'nın denizhava üsleri kurması, İsrail ve Yunanistan'ın Rumları silahlandırması rastlantı değil. İngiltere'nin adadaki egemen üsleri (Dikelya ve Akrotiri) ile Rusya'nın Suriye üzerinden Akdeniz'e sarkma çabaları, adanın küresel askeri dengedeki rolünü gösteriyor.
İHA/SİHA VE DENİZ ÜSLERİ
Başkan Recep Tayyip Erdoğan da bu gerçekleri yakından takip ederek, son yıllarda geliştirdiği "Mavi Vatan" doktrini ile deniz yetki alanlarındaki haklarını uluslararası hukuk çerçevesinde koruma kararlılığını net bir şekilde ortaya koydu. Türkiye stratejisinin en kritik ayağını ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) oluşturuyor. Federal çözüm modelinin çöktüğünü gören Türkiye, uluslararası arenada "eşit egemenlik temelinde iki devletli çözüm" modelini tek seçenek olarak masaya koyuyor. Türkiye'nin KKTC'deki Geçitkale Havaalanı'nı İHA/SİHA üssü haline getirmesi ve İskele bölgesinde bir deniz üssü kurma planları, Atatürk'ün "Kıbrıs üs olarak kullanılabilir" uyarısına yüzyıl sonra verilen en somut, en stratejik askeri kanıttır. Bugün Doğu Akdeniz'de İsrail- Rumlar-Yunanistan'ın kurmaya çalıştığı sinsi planları ve enerji denklemlerini Türkiye kararlı askeri ve diplomatik duruşuyla bozuyor. Başkan Erdoğan, 2026 dünyasının karmaşık ve çok kutuplu yapısında, Kıbrıs'a sahip çıkarak ve Doğu Akdeniz'deki hakları savunarak Atatürk'ün öngörüsü yolunda yürüyor. Doğu Akdeniz satrancında Türkiye'ye sinsi kuşatma senaryoları yazanların planları, geçtiğimiz günlerde Türkiye ile Mısır'ın İskenderiye açıklarında icra ettiği Dostluk Denizi-2026 (Bahr El Sadaka) Tatbikatı ile altüst oldu. Bu tatbikat, Ankara ve Kahire'nin Doğu Akdeniz jeopolitiğinde yepyeni bir dönemin ilanıdır. Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu'nun Mısır'a giderek İskenderiye Deniz Üssü'nde Mısırlı mevkidaşı Koramiral Mahmoud Adel Fawzy ile yaptığı heyetler arası görüşmeler, Doğu Akdeniz'in en uzun kıyı şeridine sahip iki devinin el sıkışması anlamına geliyor.
DİPLOMATİK DARBE
Tatlıoğlu'nun "Doğu Akdeniz'de güvenlik ve istikrarın sağlanmasında iki temel aktör Türk ve Mısır Deniz Kuvvetleridir" şeklindeki stratejik çıkışı, Atina-Lefkoşa-Tel Aviv hattının kurmaya çalıştığı Türkiye karşıtı enerji ve güvenlik bloklarına indirilen diplomatik darbe niteliği taşıyor. Oramiral Tatlıoğlu'nun Mısır ile MİLGEM kapsamında ortak savaş gemisi inşası hedeflendiğini ve yerli güdümlü füzeler ile torpidoların müşterek kullanımı üzerinde çalışıldığını açıklaması, iki ülkenin Akdeniz'de taktiksel bir ortaklıktan öte kalıcı, stratejik bir eksen kurduğunu gösteriyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan, NATO'nun 5. maddesiyle benzer teknik içeriğe sahip "Mekke Ortak Savunma Anlaşması", bölgedeki askeri dengeleri kökten değiştirecek potansiyele sahip. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Mısır'da yürüttüğü "bölgesel sahiplenme" odaklı mekik diplomasisi, Akdeniz'deki askeri ortaklığı Orta Doğu genelini kapsayan stratejik bir güvenlik mimarisine bağlama niyetini taşıyor.
FİDAN'IN TEMASLARI
Fidan'ın diplomatik temaslarında da işaret ettiği üzere, Mekke İttifakı "ortak barış vizyonunu paylaşan tüm bölge ülkelerine" açıktır ve sonraki aşamada Mısır'ın bu ortaklığa katılması en güçlü jeopolitik ihtimallerden biridir. Mısır'ın Süveyş Kanalı ve Kızıldeniz üzerindeki mutlak hakimiyeti, güçlü kara ordusu ve son yıllarda Türk savunma sanayii ile girdiği entegrasyon (MİLGEM ve MKE mutabakatları), onu Mekke İttifakı'nın doğal bir üyesi adayı yapıyor. Mısır'ın bu ittifaka dahil olması, Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan üçgenini Akdeniz ve Kızıldeniz kapılarıyla birleştirerek "bölgesel çözümler" üretebilen bir İslam dünyası savunma bloku doğuracağı değerlendiriliyor. Yapılan değerlendirmeler ışığında, Mısır Türkiye ile anlaşma yaparsa Doğu Akdeniz'de 15 bin kilometrekare daha geniş deniz yetki alanına kavuşacak. Mısır, Türkiye ile anlaşma sonucu Doğu Akdeniz gazının Avrupa'ya ulaştırılmasında daha istikrarlı ve güvenli Türkiye alternatif rotasına da katılmış olacak.