Rus uçağına uygulanan angajman sonucu şimdilik bozulan Rusya ilişkilerinin yansıması kısa sürede siyasi alandan ekonomik alana sıçradı. Bu doğal diyebileceğimiz süreçte Rusya hızlı ve duygusal yaklaşırken Türkiye daha temkinli ve uluslararası teamüllere uygun aksiyon almaya gayret ediyor. Rusya Devlet Başkanı Putin'in imzaladığı altı maddelik ekonomik yaptırımlar ister istemez sürdükçe iki ülkenin ekonomileri olumsuz etkilenecek.
Kısaca Rusya ile olan ekonomik ilişkileri hem dış ticaret hem de turizm ve inşaat gibi hizmet boyutu ile hatırlayalım...
Rusya'ya yaptığımız ihracat genellikle 5-6 milyar dolar civarında kalıyor. Tarım önemli yer alıyor toplam ihracat içinde... Domates üzümden greyfurt nara kadar bir dizi yaş sebze ve meyve ihracatı yapıyoruz Rusya'ya. Tarımsal ürünlerin yanı sıra binek araçlar, traktör ve dizel motor gibi bazı otomotiv ve yan sanayi parçaları da yer alıyor ihracat listesinde... Ayrıca tekstil, hazır giyim ve bazı kimyasallar da kayda değer paya sahipler. Biliyorsunuz Rusya ile bir de bavul ticareti de söz konusu... Ödemeler dengesine göre bavul ticareti 1 milyar dolar hacme ulaşabiliyor. Bunun büyük kısmını da Ruslar bırakıyorlar. Bu arada Suriye ve İran'da bavul ticaretine katkı yapan ülkeler.
DOĞALGAZ KOZU!
Rakamlara bakarsak... 30 milyar dolarlık dış ticaret hacminin neredeyse 24-25 milyar doları Rusya'dan, kalan Türkiye'den yapılan ihracatlardan oluşuyor. Yani Rusya ile dış ticaret sonucunda 20 milyar dolara yakın açık veriyoruz. Açığın temel nedeni Rusya'dan aldığımız doğalgaz... Ne yazık ki doğalgazın yarısından fazlasını Rusya'dan ithal ediyoruz. İran ve Azerbaycan da Cezayir ve Nijerya ile kalan kısmı karşılayan ülkeler... Rusya'ya ödediğimiz enerji faturası 16 milyar dolarlarda... Yeri gelmişken bir not düşelim; Avrupa da ihtiyacı olan doğalgazın yüzde 34'ünü Rusya'dan alıyor. Görüldüğü gibi Rusya doğalgaz kartını fırsat yakaladıkça kullanma gücüne sahip bir ülke konumunda...
Rusya mal ticaretinin yanı sıra Türkiye'nin dış hizmet sektörüne de kritik katkılar yapan bir ülke. Özellikle turizm ve inşaat alanlarında... Dış ticaret sonrası verdiğimiz açığı hizmet ile kapatıp cari açığın makul seviyelerde kalmasını sağlıyoruz. Dolayısıyla Rusya'nın turizm gelirleri ve inşaat sektörleri üzerinde yarattığı artı değer de dikkate almamız gereken hayati bir konu. Türk müteahhitlerinin yurtdışında en fazla hizmet verdiği ikinci ülke Rusya... Soğuk savaş sonrası altyapı ve toplu konut gibi önemli ihaleler alıp bu projeleri sağlıklı bir şekilde yürütüyorlar.
KAYIP ÇİFT TARAFLI
Türkiye'nin turizm sektöründe Rusya'nın yüzde 10 civarında bir payı var. Yıllık 3 milyona yakın turist geliyor Rusya'dan... Ortalama 1 dolar harcamayla toplam 3 milyar dolar bırakıyorlar.
Adam Smith'in dediği gibi dış ticaret pozitif toplamlı bir oyun... Tabii böyle olduğu gibi negatif toplamlı oyun da olabiliyor. Bu gerginlik sürdüğü müddetçe ithalatı daha fazla yaptığımız ve daha fazla turist aldığımız için kaybeden sadece Türkiye olmayacak, Rusya'nın da kaybı olacak. Ama az ama çok... Günümüzde hiçbir ülke ekonomik ve siyasi çıkarlarını gözetmeden dış ticaret yapmıyor. Dolayısıyla sorunun diplomatik yollarla kısa süre içinde çözümlenmesi her iki ülkenin de yararına olacaktır.
