İzmir denildiğinde akla ilk olarak Konak Saat Kulesi gelse de kent farklı dönemlere tanıklık eden pek çok tarihi saat kulesine ev sahipliği yapıyor. Alsancak Garı'ndan Bayramyeri'ne, Eski Amerikan Koleji'nden Kültürpark'taki Fuar Saat Kulesi'ne uzanan bu yapılar İzmir'in gözden kaçan tarihini ve mimari mirasını günümüze taşıyor.
İzmir denildiğinde akla ilk gelen simge şüphesiz Konak Meydanı'ndaki asırlık Saat Kulesi'dir. Ancak Ege'nin incisi İzmir, sokaklarında ve tarihi binalarının çatılarında adeta zamana meydan okuyan gizli saat kulelerine de ev sahipliği yapıyor. Bu hafta size, kentin günlük koşturmacasında gözden kaçan, ancak her biri ayrı bir döneme ve hikayeye tanıklık eden İzmir'in "diğer" tarihi saat kulelerinden bahsedeceğim.
ESKİ AMERİKAN KOLEJİ SAAT KULESİ
İZMIR'IN Buca ilçesinde bulunan tarihi Eski Amerikan Koleji Saat Kulesi, bir asrı aşan geçmişiyle kentin en önemli mirasları arasında yer alıyor. Günümüzde NATO Karargahı sınırları içinde bulunan yapı, ihtişamını korumaya devam ediyor. Amerikalılar tarafından kurulan Uluslararası Kolej bünyesinde 1912-1913 yılları arasında inşa edilen kule, Cumhuriyetin ilk yıllarında Kızılçullu Köy Enstitüsü olarak Türk eğitim tarihine damga vurdu. Ünlü beyaz Seydiköy taşıyla örülen dört katlı kulenin en üstünde, dönemin şartlarında Almanya'dan özel olarak getirilen tarihi bir saat mekanizması bulunuyor. Genel ziyarete kapalı olan bu asırlık kule, İzmir'in çok kültürlü kentsel hafızasının en değerli parçalarından biri olarak sessizce zamanı saymayı sürdürüyor.
ALSANCAK GARI SAAT KULESİ
İZMIR'IN resmi kayıtlara geçmiş ilk saat kulesi, sanılanın aksine Konak'taki değil, Alsancak Garı'nın girişindeki kuledir. Demiryolu ağının genişlediği dönemde inşa edilen bu kule, şehre trenle ayak basan yolcuları karşılayan ilk yapıydı. Kulenin en büyük sırrı ise içinde saklıdır; Alsancak Garı Saat Kulesi, Londra'daki dünyaca ünlü "Big Ben" kulesinin çan prototipini taşımaktadır. Dönemin endüstriyel estetiğini yansıtan bu yapı, Alsancak'ın kalbinde bulunuyor
1866 YILINDA HİZMETE GİRDİ
ALSANCAK Garı, 1858 yılında hizmete girmiş, demiryolu hattı ise 1866 yılında hizmete girmiş ve yoğun olarak kullanılmaya başlanmış. Özel girişimciler tarafından Buca'ya demiryolu hattı yapılınca, Buca hattı ile beraber Alsancak Garı'nda da değişiklikler başlamış. Mevcut sundurmalar yük ağırlıklı kullanıldığı için, başta zengin ailelerin rahatça trene binebileceği bir istasyon binası ihtiyacı doğmuş. Bu sebepten ötürü, İngiltere deki yolcu istasyonlarının küçük bir modeli olan, saat kuleli istasyon binası inşa edilmiş. Kule kesme taştan dikdörtgen plan düzeninde olup, üzeri silmelerle üç bölüme ayrılmıştır. Yüksekliği fazla olmayan kulenin caddeye bakan yüzünü dikdörtgen çerçeve içerisine alınmış, yuvarlak kadranlı bir saat konulmuştur. Kulenin üzeri çatı ile örtülmüş. Yapının güney cephesinde binaya ekli halde yer alan kulenin meydana bakan tek cephesinde bir niş içerisine yerleştirilen ve 1871 yılında hizmete giren bu binayı bugün 3. Bölge Müdürlüğü nün idare binasının biraz sağında ve iç tarafında, saati çalışır vaziyette görmek mümkündür.
BAYRAMYERİ SAAT KULESİ
İZMIR'IN Konak ilçesinde, Varyant'ın üst noktasında yükselen Bayramyeri Saat Kulesi, kentin en genç saat kulesi unvanıyla yarım asırdan uzun süredir zamana tanıklık ediyor. Birleşmiş Milletler ile Eşrefpaşa caddelerinin kesişiminde yer alan kule, kentsel hafızanın en önemli simgeleri arasında yer alıyor. Eşrefpaşa Semt Hali düzenlemeleri kapsamında 1955 yılında inşa edilen kulenin saati, Ekim 1957'de çalıştırıldı. Ünlü mimar Harbi Hotan tarafından tasarlanan yapı, 14,5 metre yüksekliğe ve betonarme kare bir forma sahip. Kulenin dört cephesindeki betondan oyma geometrik süslemeler, dönemin modern mimari anlayışını günümüze taşıyor. İzmir'in işlek caddelerini süsleyen bu tarihi kule, hem yerel halk için bir buluşma noktası hem de kentin önemli bir tarihi mirası olarak varlığını sürdürüyor.
