• BUGÜNKÜ YENİ ASIR
  • İkindiye 23:55:00
  • BIST 78.384,78
    EURO 4,4760
    USD 3,8608
    GBP 3,8608
    CHF 3,8608
    JPY 3,8608
Yıpranma erken emekli ediyor FARUK ERDEM

Yıpranma erken emekli ediyor

faruk.erdem@yeniasir.com.tr Tüm yazıları
Giriş Tarihi: 17.05.2022, 00:00
Yasalarımıza göre bazı meslekler erken emeklilik imkanı sağlıyor. Ancak sadece o meslekte olmak yetmiyor. Yasanın tarif ettiği şekilde çalışmak da gerekli

Ben bir sanayi kuruluşunda ağır işlerde çalışıyorum. Ağır işlerde çalışanların erken emekli olacaklarını duydum. Benim için de böyle bir durum söz konusu olabilir mi/? Bunun için ne yapmalıyım? Ağır bir işte çalıştığımı nasıl ispat etmem gerekiyor? Veli KARASU

Sizin de belirttiğiniz gibi yasalarımızda erken emekli olmanın birçok yolu bulunuyor. 10 yıl yani 3600 günü tamamlayıp kısmi yaştan emeklilik, doğum ve askerlik borçlanması ile emeklilik tarihini öne alma gibi yöntemlerin dışında bazı meslekler için de erken emeklilik imkânları var. Özellikle ağır işlerde çalışanlar açısından erken emeklilik fırsatı sunuluyor.
'Yıpranma' dediğimiz, kanunun ise Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ) diye tarif ettiği bu avantaj, çalışılan sürelere belli oranda gün eklenerek ve işe girişi geriye çekerek emeklilik imkânı sağlıyor. Yani bir yılda 12 ay çalışmış birisi 15 ay çalışmış gibi kabul ediliyor ve işe giriş tarihi de 3 ay geri çekiliyor.
Bu da normal çalışanlara göre hem daha fazla prim elde etme imkânı veriyor, hem de yaş şartını geri çektiği için erken emeklilik ortaya çıkartıyor.

YASADA MESLEKLER SIRALANIYOR
Bu sistemi genelde ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlara yönelik bir uygulama olarak görüyoruz. Mesleklerin listesi 5510 sayılı Yasa'nın 40. maddesinde bulunuyor. 20 iş dalında belirlenen mesleklerin bir kısmı özel sektör kolları iken kamu kurumları da bulunuyor. Dolayısıyla sizin de erken emeklilik imkanından yararlanabilmeniz için bu mesleklerden birisinde görev yapıyor olmanız lazım.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta bu sektörlerde çalışıyor olmak erken emeklilik için tek başına yeterli olmuyor.
Örneğin listede olan demir çelik fabrikalarında çalışanlar için yıpranma hakkı yani erken emeklilik fırsatı var. ancak bu fabrikanın yemekhanesinde çalışan bir aşçı ya da muhasebede çalışan bir muhasebeci bu haktan yararlanamıyor.
Yasanın bu iş kolunda tarif ettiği işlerde çalışmak gerekiyor.
Demir çelik fabrikaları için tarif edilen işler şöyle:
1) Demir izabe fabrikalarında cevherin demire çevrilmesi işleriyle boru fabrikalarının fırın ve döküm dairelerinde yapılan işlerde çalışanlar.
2) Çelikhanelerin çelik yapılan fırınlarıyla bunların teferruat ve eklentilerinden olan ikinci derecedeki fırınlarda ve konvertörlerde yapılan işlerde çalışanlar.
3) Sıvı haldeki demir ve çeliğin tesisat ve teçhizatla veya mekanik olarak taşınmasına ilişkin işlerde çalışanlar.
4) Sıcak veya sıvı haldeki cürufun taşınması ve işlenmesi işlerinde çalışanlar.
5) Haddehanelerde (soğuk demirle çalışılan haddehaneler hariç), fırınlarda, hadde serilerinde, haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut demirle besleyen tesisat ve araçlarla görülen işlerle kızgın halde olan yarı mamul parçaların kesilmesi ve hazırlanması işlerinde çalışanlar.

NASIL HESAPLANIYOR
Eğer yılın tamamını FHSZ kapsamında çalışarak geçirmişseniz o zaman mesleğinize göre hak ettiğiniz süre priminize ekleniyor.
Örnek verirsek; kurşun ve arsenik işinde FHSZ için 90 gün belirleniyor. İşçiler 360 gün bu kapsamda çalıştığında, prim gününe 90 gün daha ekleniyor.
Yılın bir bölümünü bu kapsamda çalışmış ama diğer bölümünde kapsama alınmamışsanız o zaman aşağıdaki formül devreye giriyor:
FHSZ kapsamında çalışılan gün sayısı X 90/ 360 = Eklenecek gün sayısı. Örnekle tekrar anlatalım.
● İşçi eğer yılın yarısını FHSZ kapsamında çalışmış diğer yarısını yıpranma kapsamı dışında çalışmışsa, yukarıdaki formüle göre yıpranma günü;
● 180 X 90/360 = 45 gün olarak belirleniyor. * Böylece bu işçinin 360 günlük primi 45 gün artırılıyor.

SINIR DA BULUNUYOR
Yıpranma hesabında her meslek için belirlenen süre sınırları da bulunuyor. Bu süre 5 yılı geçemiyor.
Yani ne kadar çalışırsanız çalışın alabileceğiniz ek süre 5 yıldan fazla olamıyor. Bir istisna bulunuyor. O da Türk Silahlı Kuvvetleri, MİT ve Emniyet mensupları için bu süre 8 yıla kadar çıkıyor.
Yaş indiriminden yararlanmak için yeraltındaki işlerde çalışanlar için 1.800 gün, diğer sigortalıların ise 3 bin 600 gün FHSZ kapsamında çalışmış olmaları gerekiyor.
FHSZ kapsamındaki bir sektörde çalışmış olmak yetmiyor. Belirtilen işi yapmak gerekiyor. Yani çimento fabrikasında yönetici sekreteri olarak çalışan birisi yıpranmadan yararlanamıyor. Ya da gazetedeki muhasebe elemanı yıpranma alamıyor.

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz.
Ayrıntılar için lütfen tıklayın.
GÜNÜN YAZARLARI
  • SON DAKİKA