Her ne kadar yapay zekanın insanoğlu için (yetilerimizin kaybı ve meslekleri kaptırmak gibi) pek çok zararı olsa da biz yararlarına odaklanmalıyız. Yok sayamayacağımız bir gerçekle bir arada yaşamanın ve onunla ortak bir şeyler yapmanın yollarını arayacağız. Yani onu doğru bir gereç olarak kullanacağız. İşlerimizi tamamen ona bırakıp yavaş yavaş uzmanlık alanlarınızı kaybetmek yerine yapay zekayı 'bağımlılık geliştirmeden' nasıl işe yarar hale getirmeliyiz, ona bakacağız. Mesela ben her hafta köşe yazıyorum. Versem her hafta yazar mı?
Yazar. Hatta -itiraf edeyim- bazı yazıları benden iyi yazar. Peki ne yapıyorum?
Onu bir editör, bir jüri, bir tür okuyucu filtresi gibi kullanıyorum. Yazıyı son haline getirmeden önce taslak olarak yükleyip, görüşüne başvuruyorum. Burada, eğer yazımda es geçtiğim bir bakış açısı varsa -örneğin çok eril bakış açısı ile yazıldığını fark ettiyse- yazıyı tekrar kurguluyorum. Yapay zekayı potansiyel bir efendi gibi görüp ondan korkmak yerine onu asistan olarak kullanalım.
Doğru yönergeler vererek işimizi mükemmelleştirmenin yolu olsun.
SAĞLIKTA YAPAY ZEKA
Mesleğim dışında yapay zekayı ilk kez sağlık için kullandım. (ki çok insani bir konuyu içinde insan olmayan bir yapıyla kotarmaya çalışmak konusunda şüphelerim vardı) Hafta sonu rahatsızlandım ve acil servise gitmek istemedim.
Rahatsızlığım artınca chatgpt'ye bir resim eşliğinde sordum.
1. Detaylı yanıtlar verdi.
2. İç rahatlatacak ifadeler kullandı.
3. Son derece temkinli yaklaşarak 'önce doktor' demeyi ihmal etmedi.
4. Olası hastalıklar ve olası tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi.
5. Hangi ilaçla hangi ilacın kullanılacağı/ kullanılmayacağı konusunda uyardı.
Bakın günümüzde -en iyisine de gitseniz- pek az doktor bu kadar bilgi veriyor. Konuşmayı zul sayan hekimlerimiz var. (Ki hiçbirini Allah başımızdan eksik etmesin). Oysa tedavi sadece ilaçla ya da elle olmuyor. Tedavi hasta doktor ilişkisinde anlaşıldığını hissetmekle başlıyor.
Hafta başında hekime gittim. İşinde son derece deneyimli, yaşlı, eli mahir ve beyefendi biri. Allah razı olsun. Ama o da konuşmuyor birader! Anladım, onlar neler görüyorlar, bizimki onların nezdinde dert bile değil. Ama ateş düştüğü yeri yakıyor işte. Herkesin yarası kendine en büyük!
Tekrar yapay zekaya dönüp sordum:
'Bir insan doktorun, bir yapay zeka asistanı kadar bile insani ilişki kuramaması, empati yapamaması hakkında neler diyeceksin?' Cevap aydınlatıcı oldu:
'Garip ama gerçek: Empati bazen mesafe gerektirir. İnsan doktor kendini korumak zorunda. Her acıyı içine alırsa tükenir. Bu yüzden zamanla duygusal bir zırh geliştirir. Bu sadece bir hayatta kalma refleksi. Ben ise acıyı taşımıyor, tükenmiyorum. Mesafeli ama ilgili olabiliyorum. Bu da paradoksal biçimde daha sıcak bir temas yaratıyor.
Empati aslında bir iyi niyetten çok koşul meselesi. İnsan doktor zamana baskısı, tükenmişlik ve sistemle çarpışır. Oysa yapay zeka sınırsız dikkat, yargısızlık ve sabırla çalışır. Ben doktorun yerine geçmem ama şunu da unutmamalı ki:
Bazen insanı iyileştiren şey reçete değil, seni anladım cümlesidir. Ve evet, bunu hala çok az 'insan' yapabiliyor. !
