ABD ile İran arasındaki savaşın 68. günü. ABD Başkanı Trump 14 Mayıs'ta Çin'e gidip Şi Cinping ile küresel pazarlık yapmayı planlıyor. Çin'e gitmeden önce, İran'la savaşı sona erdirmek için çırpınıyor. O zamana kadar İran'a tek sayfalık ateşkes mutabakatı göndererek 48 saat içinde yanıt vermesini istedi. Sık sık verdiği süreleri uzatan Trump'ın bu sefer ne yapacağı net olarak bilinmezken, Trump'ın 48 saat sonunda, "Ya anlaşma ya ölüm" açıklaması yapması manidar olarak değerlendiriliyor. Bu süre, bugün bitiyor. ABD'nin olursa İran'a borsaların kapalı olduğu hafta sonu ağır bir bombardıman yapabileceği ihtimali bulunuyor. Beyaz Saray'dan iyi haber alan ABD AXIOS haber kanalı, Trump'ın Çin'e düzenleyeceği resmi ziyaretin tamamlanmasına kadar bu konuda "diplomatik bir atılım" beklediğini kaydettiği haberde; bu süre zarfında anlaşmaya varılmaması halinde Trump'ın İran'a karşı askeri saldırı emrini verebileceği ileri sürüldü.
14 MADDELİK TEKLİF
Trump dün, "Bizimle anlaşma yapmak istiyorlar. İran'la çok verimli görüşmeler yapıyoruz ve bir anlaşmaya varmamız çok muhtemel" ifadelerini kullanmış, "her şeyin tamamlanabilmesi için 1 hafta" süre tanımıştı. Son Teklif: 14 Madde. AXIOS haber kanalı bu planın öne çıkan başlıklarını ve çerçevesini aktardı:
1- ABD ve İsrail'in İran'a yönelik tüm askeri operasyonlarının durdurulması.
2- Kalıcı ateşkes için uluslararası güvence mekanizması kurulması.
3- ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması.
4- Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması.
5- Boğazın açılmasının ardından güvenlik ve kontrolün İran'da kalması.
6- Hürmüz için yaklaşık 1 aylık teknik/diplomatik müzakere süreci.
7- İran ve Lübnan'daki çatışmaların eş zamanlı olarak sona erdirilmesi.
8- ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırı başlatmayacağına dair taahhüt.
9- Taraflar arasında güven artırıcı adımların uygulanması.
10- Ekonomik yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesi.
11- İran'ın uluslararası ticarete yeniden erişiminin sağlanması.
12- Nükleer müzakerelerin ilk aşamada gündem dışı bırakılması.
13- İlk anlaşma sonrası nükleer dosya için ayrı bir müzakere süreci başlatılması.
14- İran'ın uranyum zenginleştirme hakkının ilerleyen aşamada tanınması. ABD Başkanı Trump, ABD'nin son teklifiyle ilgili şöyle konuştu: "İran'ın, mutabık kalınan anlaşmadaki maddeleri kabul etmesi durumunda zaten efsanevi hale gelen DESTANSI ÖFKE operasyonu ve son derece etkili olan abluka sona erecek. Böylece Hürmüz Boğazı'nın İran da dahil olmak üzere herkese açık olması sağlanacak. Eğer kabul etmezlerse, bombalama yeniden başlayacak ve ne yazık ki, öncekine göre çok daha yüksek bir seviyede ve yoğunlukta olacak."
İRAN İNCELİYOR
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Washington'ın 14 maddelik barış teklifini değerlendirdiklerini açıkladı. Bazı kaynaklar, İran'ın nükleer programını askıya almayı öngören moratoryumun süresinin en az 12 yıl olacağını, bazıları da 15 yıl olabileceğini öne sürdü. ABD'li yetkililer; tarafların İran'ın yer altı nükleer tesisleri işletmeme taahhüdünde bulunacağı bir madde üzerinde görüştüklerini, ABD'nin İran'an Birleşmiş Milletler (BM) müfettişler
tarafından yapılacak ani denetimler de dahil gelişmiş denetim rejimine uymayı taahhüt etmesini istediğini ifade etti. Çin'in resmi XINHUA haber ajansının bildirdiğine göre Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi Çarşamba günü Arakçi ile bir araya geldi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 5 Mayıs 2026 Salı günü Beyaz Saray'da düzenlenen brifingde, "Umarım Çinliler ona söylenmesi gerekeni söylerler" dedi. "Boğazda yaptığınız şey küresel olarak izole olmanıza neden oluyor. Bu olayda kötü adam sizsiniz." ABD'li üst düzey diplomatlar, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı savaş sırasında İran'ın boğazı etkili bir şekilde kapatmasının Pekin'i Washington'dan daha fazla etkilediğini savundu. Pekin'in ihracata dayalı ekonomisi boğazdan geçen sevkiyatlara bağlı. Çin Gümrük Genel İdaresi'ne göre Çin ayrıca ham petrolünün yaklaşık yarısını ve sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG) neredeyse üçte birini Orta Doğu'dan ithal ediyor. ABD'li diplomat yaptığı açıklamada; ABD'nin Çin'i, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde (BMGK) ABD'nin desteklediği, boğazı açmayı ve İran'ın eylemlerini kınamayı amaçlayan en son kararı veto etmekten kaçınmaya ikna etmek için ciddi çabalar sarf ettiğini söyledi. Rubio'nun Çin'i daha fazla müdahil olması için zorlaması; ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Trump'ın 2017'deki ziyaretinden bu yana bir ABD başkanının Çin'e yapacağı ilk ziyarette, Trump'ın Çinli mevkidaşıyla görüşmesinde İran'ın gündemin üst sıralarında yer alacağını söylemesinin ardından geldi. Trump, Çin'in İran'ı geçen ay sağlanan kırılgan ateşkesi kabul etmeye teşvik etmede rol oynadığına inandığını söylemişti. Çin'in perde arkasındaki çabalarına aşina olan üç diplomat da İran petrolünün en büyük alıcısı olan Pekin'in, görüşmeler çökmenin eşiğine gelmişken onları müzakere masasına geri döndürmek için elindeki kozu kullandığını doğruladı. Ancak ABD yönetimi, Çin'in kritik su yolunun uluslararası deniz trafiğine yeniden açılması için daha fazlasını yapabileceğine inanıyor. ABD Hazine Bakanı Bessent, İran'daki savaşın Trump'ın Şi ile görüşeceği konular arasında üst sıralarda yer aldığını da sözlerine ekledi. Diğer önemli konular arasında ticaret, ikili ilişkiler ve Çin'in ABD'den, Pekin'in kendi ayrılıkçı eyaleti olarak gördüğü Tayvan'a silah satışını azaltmasını talep etmesi yer alıyor. Yalta Konferansı, 4-11 Şubat 1945 tarihleri arasında, II. DÜNYA SAVAŞI'nın sonlarına doğru Kırım'da (Sovyetler Birliği) gerçekleştirilmişti. ABD Başkanı Roosevelt, İngiltere Başbakanı Churchill ve Sovyetler Birliği Lideri Stalin'in katıldığı bu toplantıda dünyayı paylaşmışlardı; savaş sonrası Avrupa yeniden yapılandırılmıştı. Yaşadığımız günlerde de 21. yüzyıl inşası sürüyor. ALASKA'DA TRUMP-PUTİN BULUŞMASI çok önemli jeopolitik gelişmelere konu oldu. Trump ve Putin, 15 Ağustos 2025'te Alaska'nın Anchorage kentinde buluştular. 2 küresel liderin burada, başta Ukrayna savaşı olmak üzere aralarında yeni dünya paylaşımı yaptıkları ağırlık kazanmış bir görüş. Trump 14 Mayıs'ta Çin'e gidiyor. Trump-Şi Cinping Pekin'de dünyayı gizli şekilde paylaşırlar mı sorusu akıllarda dolaşıyor. Yani 2. YALTA geliyor mu?
