Tasfiye edilen 131 fonda parası bulunan 455 bin 758 yatırımcının gözü, ödeme planına çevrildi. Ekonomi yönetiminin masasında, özellikle 1 milyon TL'ye kadar yatırımı bulunan küçük yatırımcılara öncelik verilmesini öngören kademeli ödeme formülü bulunurken, tasfiye sürecinin nasıl işletileceğine ilişkin çalışmalar sürüyor.
Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan, patlak veren fon krizine karşı devlet otoritesini öne çıkaran, piyasalara güven vermeyi amaçlayan ve mağdurların paralarını en kısa zamanda almalarını sağlayacak net bir tavır sergiliyor. Başkan Erdoğan, patlak veren fon krizinin ilk anlarında BM Zirvesi marjında yabancı ülke liderleriyle görüşürken, diğer yandan New York'ta yanında olan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Adalet Bakanı Akın Gürlek ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat'la açılış toplantısı yaptı. Başkan Erdoğan, ekonomi kurmaylarını ve yargıyı harekete geçirerek sürecin "sınırlı bir alanda" kontrol altında olduğunu vurguladı.
YOLSUZLUĞA SIFIR TOLERANS
Hızlı reaksiyonla paniği engelleyen Erdoğan, ABD'den döner dönmez, İstanbul'da bakanlar ve ekonomi kurmaylarından, mağdurların derdine çare olacak bir acil eylem planı istedi. Pazartesi günü de Ankara'da Külliye'de yaptığı Kabine Toplantısında detaylı değerlendirmeler yapıldı ve kararlar alındı. Kabine sonrası Başkan Erdoğan yaptığı açıklamalarda, "İster piyasa manipülasyonu, ister borsa oyunları olsun, her kim milletin hakkına, malına el uzatırsa karşısında bizi bulur, devleti bulur" diyerek yolsuzluk ve suistimallere karşı sıfır tolerans mesajı verdi.
VATANDAŞ KIRMIZI ÇİZGİDİR
Erdoğan, problemin sermaye piyasalarının yalnızca sınırlı bir bölümünde (belirli fonlarda) yaşandığını belirtti. Türkiye ekonomisinin dayanıklı olduğunu ve sistemik bir risk bulunmadığını söyleyerek yatırımcıları sıkıntılarını giderecek ifadelerde bulundu. Yatırımcıları tedirgin edecek açıklamalardan kaçınılması gerektiğini belirten Erdoğan, meseleyi siyasi malzeme yapmakla, ortalığı karıştırmaya çalışan muhalefet mahfillerine tepki gösterdi. Cumhurbaşkanımız Erdoğan, yaptığı son resmi açıklamada finansal sistemin ve Türkiye ekonomisinin güçlü temellere sahip olduğunu, yaşanan aksaklığın borsa genelini yansıtmadığını net bir dille ifade etti. Yatırımcıları koruma mesajı veren Erdoğan, "Milletin malına mülküne el uzatan kim varsa karşısında devleti bulur. Sorumluluğu olan her kim varsa hukuk önünde hesap verecektir" diyerek kırmızı çizginin vatandaşın hakkı olduğunu vurguladı.
KRİTİK SALI TOPLANTISI
Erdoğan dün de, tüm ekonomi yöneticileriyle yeni bir değerlendirme toplantısına başkanlık etti. Erdoğan toplantıda, tasfiye edilen fonlarda parası kalan yaklaşık 455 bin yatırımcının mağduriyetinin hızla çözülmesi için ekonomi bürokrasisine "en kısa sürede çözün" talimatı verdi. Bu doğrultuda özellikle küçük yatırımcıları (1 milyon TL'ye kadar yatırımı olanları) koruyacak bir öncelikli ödeme planı üzerinde değerlendirmeler yapıldığı öğrenildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında yürütülen bu geniş kapsamlı toplantı Beştepe'de gerçekleştirildi. 1 milyon TL Altına Öncelik: Toplantıdaki en güçlü ağırlıklı görüş, para piyasası fonu yatırımcıları ile tasfiye edilen fonlarda 1 milyon TL'ye kadar yatırımı olan küçük yatırımcıların mağduriyetlerinin hızla giderilmesi ve ödemelerinin kısa sürede yapılması değerlendirildi. Ödemelerin, fon şirketlerinin Takasbank bünyesinde tutmak zorunda olduğu teminatlar ve portföylerindeki hazine bonosu, devlet tahvili gibi likit enstrümanlar üzerinden hesaplanarak yapılması değerlendirildi. Erken Uyarı Sistemi: Benzer bir piyasa bozucu eylemin tekrar yaşanmaması adına finansal sistem için bir "erken uyarı sistemi" kurulması ve yeni hukuki/idari tedbirlerin alınması değerlendirildi. Arka planda işleyen süreçte ise kulislere yansıyan 7 gruplu tasfiye planı masada. Sermaye piyasasında yaşanan fon krizi sonrasında ekonomi yönetimi, yaklaşık 455 bin yatırımcının mağduriyetini gidermek amacıyla 7 aşamalı kademeli bir tasfiye ve ödeme planı üzerinde çalışmaktadır. Sızan bilgilere göre masadaki formül, yatırımcıları alacak büyüklüklerine ve risk durumlarına göre 7 ana gruba ayrılıyor:
1 Aşama (250 Bin TL Altı Küçük Tasarruf Sahibi): En geniş kitleyi oluşturan bu gruba ilk etapta hızlı ve tam ödeme yapılarak toplumsal rahatlama sağlanması hedefleniyor.
2. Aşama (500 Bin TL'ye Kadar Olan Alacaklılar): Orta-küçük ölçekli birikime sahip ikinci dilimdeki yatırımcıların ödemeleri tamamlanacak.
3. Aşama (1 Milyon TL Büyüklüğündeki Alacaklar): Öncelik sınırının son halkası olan ve 1 milyon TL altında bakiyesi bulunanların hesapları kapatılacak.
4. Aşama (Düşük Riskli Fon Sahipleri): Korunaklı ve düşük riskli enstrümanlarda parası bulunan yatırımcılara geçilecek.
5. Aşama (Orta Ölçekli Yatırımcılar): Belirlenen limitlerin üzerinde kalan ancak kurumsal olmayan bireysel alacaklılar listeye dahil edilecek.
6. Aşama: Büyük Ölçekli Fon Yatırımcıların hesaplarının tasfiyesi yürütülecek.
7. Aşama (Kurumsal Alacaklılar ve Şirketler): Listenin en sonunda yer alan kurumsal firmalar, nitelikli büyük yatırımcılar ve fon yönetim şirketlerine kalan varlıkların dağıtımı yapılacak.
GELİŞMELER
Hazine ve Maliye Bakanlığı bir yandan kamu vicdanını rahatlatacak acil likiditeyi sağlamaya, diğer yandan finansal sistemin geneline yayılabilecek bir "güven krizini" doğmadan önleyecek argümanları kullanıyor . Planın en can alıcı noktası ise 1 milyon TL'nin altında birikimi olan küçük yatırımcılara ve özellikle risk barındırmayan para piyasası fonu sahiplerine öncelik tanınarak paralarının hızlıca iade edilmesi. Bu ödemelerin yapılması için fon şirketlerinin Takasbank bünyesinde tutmak zorunda olduğu teminatlar ile portföylerindeki Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) ve nakde çevrilen diğer finansal varlıklar kullanılması. El konulan lüks jetler, yatlar ve dondurulan milyar nakit varlık da en kısa zamanda adli süreçlerin ardından bu havuza dahil edilerek fon mağdurlarına hesapları oranında dağıtılması. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) veya kamu bankaları aracılığıyla kurulacak bir "Köprü Fon" üzerinden, hak sahipliği kesinleşen vatandaşlara en kısa zamanda paralarının ödenmesi devreye girmesi. Soruşturma kapsamında el konulan milyarlık lüks varlıkların (uçak, yat, gayrimenkul vb.) mahkeme sonuna kadar beklenmeden çıkarılacak acil bir Kanun Hükmünde Kararname (KHK) veya yasal düzenleme ile suç gelirlerinden elde edildiği şüphesi kuvvetli olan bu varlıkların hızlıca satışı gerçekleştirilmesiyle, elde edilen gelirin doğrudan hak sahiplerinin ortak havuzuna aktarılmalması öne çıkan değerlendirilen görüşler. Geleceğe Yönelik Fon Sigortası Reformu: Yatırım fonlarında mevduattaki gibi bir devlet garantisi bulunmuyor. Sermaye Piyasası Kanunu'na yeni bir madde ekleyerek yatırım fonları için de belirli bir tutara kadar (örneğin 1 veya 2 milyon TL) Yatırımcı Tazmin Merkezi Güvencesi getirilmesi değerlendiriliyor. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada tutuklu sayısı 56'ya ulaştı. Hafta başında 45 firma ve 19 fon üzerindeki mal varlığı blokajı kaldırılırken, suç unsuru barındıran asıl şüphelilere yönelik adli süreç derinleştirildi.
SON SÖZ
Son söz Başkan Erdoğan'ın; "Sırf siyasi mevzi kazanmak uğruna, muhalefet figürleri dâhil, hiç kimsenin ekonomimize zarar vermeye, yatırımcıları tedirgin etmeye hakkı yoktur. İster piyasa manipülasyonu ile ister borsa oyunları ile ister belediyelerde yaşandığı gibi apaçık yolsuzluk yaparak olsun her kim milletin hakkına, malına, hukukuna el uzatırsa karşısında bizi bulur, devleti bulur."
