Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın BM Zirvesi marjında New York'ta yürüttüğü diplomasi trafiği, Türkiye'nin küresel ve bölgesel denklemlerdeki anahtar rolünü tescilleyen tarihi adımlara sahne oldu. Erdoğan'ın yaptığı konuşmalar, birçok ülke lideri ile baş başa görüşmelerinin; BM Güvenlik Konseyi'nin revizyonundan Orta Doğu istikrarına, devam eden savaşları durdurmaya yönelik küresel arabuluculuk başlıklarında Türkiye'ye stratejik ve ekonomik kazanımlar sağladığı değerlendiriliyor.
SERT BİR ADAM
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın zirveye damga vuran hitabındaki "Dünya Beşten Büyüktür" BM Güvenlik Konseyi reform manifestosu, Türkiye'nin dünyanın yeni 7 büyük gücünden biri olarak gösterilmesine vesile olurken, Erdoğan'ın bu zirvedeki tezlerinin ve stratejik hamlelerinin uluslararası meşruiyet zemininde pekiştiği belirtiliyor. Dünyanın en geniş 6. diplomatik ağına sahip olan Türkiye, New York'taki Türkevi'ni yoğun bir ikili diplomasi merkezine dönüştürerek, Türkiye'nin Doğu ile Batı, Kuzey ile Güney arasında vazgeçilmez bir jeopolitik köprü olduğunu kanıtladı. Bölgesel krizlerde kendi bağımsız ajandasını uygulayabilen "stratejik özerkliğini" zirve marjında dünyaya ilan etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın BM Zirvesi'ndeki performansının jeopolitik sonucu; Türkiye'nin artık uluslararası sistemin kodlarını değiştirmeye zorlayan, bölgesel ittifak mimarileri kurabilen yükselen bir merkez güç olduğunu tescillediği vurgulanıyor. Erdoğan, New York'ta hem ikili kabuller gerçekleştirdi hem de çok taraflı kriz masalarında yer aldı. Erdoğan'ın Trump'ın özel daveti ile Körfez Ülkeleri Toplantısı'na katılmasının anlam ve önemi büyük. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, ABD Başkanı Trump'ın başkanlığında düzenlenen İran ve Bölgesel Güvenlik konulu Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Toplantısı'na katılması, zirvenin en kritik jeopolitik hamlesi olarak değerlendiriliyor. Toplantıya Türkiye'nin yanı sıra Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Mısır, Suriye, Irak ve Lübnan liderleri katıldı. Trump, toplantıda Erdoğan'a dönerek "O sert bir adamdır, onunla uğraşmayın. Kendisi gerçekten harika bir dostumdur" diyerek Erdoğan'ın "çetin ceviz" ve güvenilir lider imajını uluslararası kamuoyu önünde övdü. Körfez'de tırmanan İran krizinde, hem Batı hem de Körfez dünyası Türkiye'yi İran'la yakın temas kurarak bölgeyi sakinleştirecek önemli bir arabulucu olarak konumlandırıyor.
İKİLİ GÖRÜŞMELER
Erdoğan, toplantı sonrası "Körfez'deki sıkıntıları aşmak için çalışıyoruz, en kısa sürede semeresini almak istiyoruz" diyerek Türkiye'nin çözümü inşa eden el olduğunu belirtti. GAZZE: Trump, Gazze'nin yeniden inşası planlarında Türkiye'yi sürecin finansal ve lojistik yönetim ortağı olarak işaret etmesi, Ankara'nın bölgesel meşruiyetini en üst düzeye çıkardı. Başkan Erdoğan'ın Irak Başbakanı Zeydi ile yapılan PKK anlaşmasının tarihi önemi var. Türkevi'nde Irak Başbakanı Ali Zeydi ile imzalanan mutabakat, Türkiye'nin sınır güvenliği stratejisinde yapısal bir zafer özelliği taşıyor. Anlaşmanın derinliği ve önemi şu maddelerde gizlidir: Irak Federal Hükümeti, terör örgütü PKK'nın lojistik, silah ve insan transferi için yıllardır kullandığı Sincar'da devlet otoritesini bütünüyle tesis etmeyi ve "yasaklı yabancı unsurları" bölgeden temizlemeyi taahhüt etti. Bu, terör örgütünün Suriye-Irak geçiş hattının kesilmesi anlamına geliyor. Sincar'da merkezi yönetimin silahları kontrol altına alması ve güvenliği sağlamasındaki ilerlemeye paralel olarak, TSK da Başika-Zilkan Yerleşkesi'ni koordineli bir takvimle Irak ordusuna devredecek. Kalkınma Yolu Projesi'ne Güvenlik Kalkanı: Güvenliğin tesisi, Basra Körfezi'ni Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlayacak olan Kalkınma Yolu Projesi'nin hayata geçmesi için gerekli olan yatırım güvenliğini sağlayacak. Cumhurbaşkanımız Erdoğan ile Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Türkevi'nde bir araya gelerek Rusya-Ukrayna Savaşı'nı, Karadeniz seyrüsefer güvenliğini ve iki ülke arasındaki serbest ticaret anlaşmasını görüştü. Erdoğan, Ukrayna-Rusya Savaşı'nın kalıcı bir barışla sonuçlanması için Türkiye'nin elinden gelen her şeyi yapmaya hazır olduğunu belirtti ve liderler düzeyinde üçlü bir toplantıya (zirveye) ev sahipliği yapmaya hazır olunduğunu söyledi. Zelenski, barış getirebilecek böyle bir zirveye katılmaya hazır olduklarını ve Türkiye'de yapılması fikrini desteklediklerini açıkladı. Karadeniz'de seyrüsefer güvenliğinin sağlanması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, ticari gemilere yönelik saldırılara ilişkin taraflara sorumlu davranma çağrısında bulundu. Erdoğan, "Ticari gemilere saldırının izahının olamayacağını" belirtti. Ankara'nın tahıl koridorunu yeniden canlandırmak için diplomatik çabalarını yoğunlaştırdığını müjdeleyen Erdoğan, bu girişimi Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski ile tekrar görüştüğünü ve karşı tarafın tutumunun olumlu olduğunu sözlerine ekledi.
KİLİT ÜLKE
Cumhurbaşkanımız Erdoğan'ın New York temasları doğrultusunda, Türkiye'nin önümüzdeki döneme ait jeopolitik ve ekonomik projeksiyonlarına göz gezdirelim. Stratejik Kazanımlar: Türkiye, hem Rusya-Ukrayna hattında (Zelenski'nin üçlü zirve çağrısı) hem de ABD-İran-Körfez üçgeninde küresel diplomasi mekanizmalarını Türkiye üzerinden işletme kabiliyeti tescillendi. Sınır ötesi operasyonlar yürütmek durumunda kalan Türkiye, artık Irak merkezi hükümetini terörle mücadelede operasyonel bir ortak haline getirerek askeri yükünü diplomatik başarıyla hafifletti. Körfez ülkeleri ve ABD iş dünyası ile yapılan temaslar, Kalkınma Yolu Projesi ve enerji koridorları sayesinde Türkiye'ye önümüzdeki dönemde yoğun bir doğrudan yabancı sermaye girişi sağlayacak iklim yaratıldı. Erdoğan ile Trump arasındaki şahsi dostluk köprüsü, F-35 tedarik süreci ya da alternatif askeri mühimmat kısıtlamalarının Kongre seçimlerinin (3 Kasım) ardından esnetilmesinin önünü açması söz konusunu gündeme taşıdı. Irak ve Katar ile varılan mutabakatlar neticesinde, Türkiye'nin Orta Doğu ihracat pazarını geometrik olarak büyüteceği, lojistik ve enerji tedarik hatlarında Türkiye'nin vazgeçilmez ve güvenilir KİLİT ÜLKE konumuna yükselmesini sağlayacağı değerlendiriliyor.
