Euro Bölgesi'nde, daha doğrusu İspanya'da tırmanan ekonomik gerginlik tüm piyasaları olumsuz etkiliyor. Şu anda sadece İspanya mercek altında. Sanki, Yunanistan ve İtalya sorunlarını kökünden çözmüş ya da İrlanda ve Portekiz tamamen gündemden çıkmış gibi. Oysa, önümüzdeki günlerde değişimli olarak bu ülkelerin sahne alacağına ve benzer oyunu oynayacaklarına tanık olacağız.
Sorunların boyutlarını ölçtükten sonra, Türkiye piyasasına etkilerine değinelim, naçizane yatırımcılara önerilerde bulunalım...
İspanya'nın sorunu; kamu açıklarını çeviremiyor, büyüyemiyor ve işsizliği tavan yapmış durumda. Son çeyrek büyüme hızı yüzde -0.4. Eğer bu tempoda giderse ekonomi, İspanya bu yıl sonu itibariyle yüzde 1.6, 2013'de de yüzde 1 küçülecek. Bütçe açığının milli gelirine oranı yüzde -6.6. Euro Bölgesi ortalaması yüzde 3.5'un neredeyse iki katı düzeyinde. Küçülmenin doğal sonucu işsizlik de yükseliyor İspanya'da. İşsizlik oranı yüzde 25 sınırına kadar dayandı. İnanabiliyor musunuz, işgücü nüfusuna dahil olan her 4 kişiden birisi işsiz.
FAİZLER YÜKSELİYOR
İspanya'nın böylesine bozulmuş verilerine değindikten sonra şu an piyasaları derinden etkileyen sorununun altını çizelim. İspanya borçlarını çeviremediği için, daha açık ifadeyle, vadesi gelen tahvillerin taahhütlerini ödemek için yeni tahvil ihracı yapamadığından, İspanya tahvillerinin faiz oranları hızla yükseliyor. Geçen yıl yüzde 4'ün altında olan 10 yıl vadeli devlet tahvili faiz oranı şu anda yüzde 7'nin üzerinde seyrediyor. Euro ortalaması 10 yıllıklarda yüzde 1.21 seviyesinde. Almanya'da çok düşük. Dolayısıyla, faiz farkı her geçen gün artıyor.
Konu buraya gelmişken, şu gerçeği bir kez daha hatırlayalım. Euro Bölgesi'nde sorun yaşayan İspanya, İtalya ve diğer ülkelerin hatta tüm ülke piyasalarının rahatlaması için kaçınılmaz olarak "ortak euro tahvil" ihraç edilmesi gerekiyor. Almanya ve Fransa'nın da içinde olduğu geniş katılımlı bir tahvil hem borç çevirme sorununun bir süreliğine çözecek hem de euronun geleceğini kurtaracak. Çünkü, aynı para birimini kullanan ülkeler arasında bu kadar yüksek faiz farkı sürdürülebilir bir durum değildir.
Tahvil faizlerinin yükselmesi sonucunda borçların çevrilme sorunu arttığı gibi bankaların mali yapıları da sarsılıyor. Faiz oranları ile tahvil değeri arasında negatif korelasyon olduğundan banka aktifleri eriyor. Örneğin 100 euro İspanya ya da İtalya tahviline sahip bir banka, bu tahvil ile yaklaşık 100 euro değerinde bir yükümlülüğünü karşılamaya hazırlanırken, faizlerin yükselmesi ile yükümlüğünün tamamını karşılayamaz hale geliyor bir anda.
BANKALARA DİKKAT
İki üç hafta önce İspanya Avrupa'ya başvurarak 100 milyar euro istemişti bankalarını sermayelendirmek için. Ama, süreç öylesine hızlı işliyor ki, bankaların borçları katlayarak yukarı çıkıyor. İtalya bankalarında da benzer durumu gözlüyoruz. Yazımı yazarken, İtalya'nın büyük bankalarından, Metobanka gibi, bir kısmının Milano Borsası'ndaki sıraları kapatıldı hisse senetleri aşırı değer yitirdiği için.
Sadede geleyim... Avrupa'daki olumsuz gelişmeler hiç kuşkusuz Türkiye'yi de etkiliyor ve etkilemeye devam edecek. Zaten, İMKB geçen haftalarda gelişmekte olan ülkelere göre pozitif ayrıştığından olumsuz etki biraz daha fazla oluyor. MSCI Türkiye endeksi son 1 ayda MSCI gelişmekte olan ülke endeksine göre, yaklaşık yüzde 9 daha yukarı gitmişti. Düzeltme hareketi beklediğimiz bugünlerde, bir de temcit pilavı gibi sürekli önümüze konan İspanya eklenince, İMKB 61 binin altına çekildi.
Kritik sorumuz, düşüş devam eder mi? Evet, Avrupa cadı kazanı gibi kaynarken, komşumuz Suriye'de siyasi gerginlik hat safhaya çıkmışken düşüş süreci devam edebilir. Teknik analize göre, İMKB 100 direnç noktası 60.500'ü kırarsa 60 bine, sonrasında da 59 binlere inebiliyor. Dolayısıyla, yeni pozisyon açılmasını önermiyorum. Hisse senedi sahipleri de 59 bin seviyesinde zararı durdurma stratejisine başvurabilirler.
