FED'in faiz artırım kararının etkisinin beklentilerden daha zayıf kalması, adeta dağ fare doğurdu dedirtmesi aslında kimseyi yanıltmasın... Çünkü 25 baz puanlık faiz artırımı yaklaşık 1,5 yılın bir ürünü... Küresel ekonomi ve piyasalar uzun süre alıştırıldı güzelce hazırlandı ve hazırsanız bir 25 baz puanlık artışla başlayalım dedi. Şimdilik olay bundan ibaret... Asıl önemli olan devamı ve devamında başlayacak satranç oyununa gelişmekte olan ülke merkez bankalarının nasıl tepki vereceği...
Biraz değineceğimiz ikincil araçlara başvurabilir merkez bankaları FED'in faiz artırımına karşı hamle olarak... Ancak en etkili birincil araçları politika faiz oranlarını ileri sürecekler. Bazen önden yüklemeli bazen zorunluluktan...
FAİZ FAKTÖRÜ!
FED'in faiz artırım olasılığını masanın üzerine koyduğu 2014 yılından bu yana en fazla politika faiz oranını en fazla yükselten daha doğrusu yükseltmek zorunda kalan ülke Rusya oldu 1000 baz puan ile... Şu anda Rusya Merkez Bankası yüzde 11 faiz oranı düzeyinden bankaları fonluyor. Sonra Türkiye ve Brezilya merkez bankaları geliyor. Türkiye'de yüzde 7,5, Brezilya'da ise yüzde 14,25 düzeyinde politika faiz oranları... Bunun yanında iç talebi canlandırarak büyüme hızını biraz ivmelendirmek amacıyla politika faiz oranlarını indiren Merkez bankaları da olmadı değil. Örneğin Çin 25 baz puan indirimine karşın Hindistan Merkez Bankası 50 baz puan aşağı çekmeyi tercih etti. Aynen İsveç, Norveç, Kanada ve Yeni Zelanda gibi bazı gelişmiş ülkeler de benzer aksiyonları aldılar.
Bir önceki yazımızda vurguladığımız gibi Merkez Bankası'ndan FED'in faiz artırımına karşın faiz artırım hamlesini kesinlikle beklemiyoruz. Şimdilik gereksiz bir hamle olacağını düşünen Merkez Bankası karşı hamle olarak zorunlu karşılıklara uyguladığı faiz oranını yükseltmekle yaptı. Daha önce bankaların mevduat hesapları sonrası ortaya çıkan yükümlülükleri çerçevesinde Merkez Bankası'nda tuttukları zorunlu karşılıklara verdiği faiz oranını yüzde 0,24'den yüzde 0,49 çıkardı. Yani FED'in 1 baz puan altını takip etmeyi sürdürdü.
DİĞER HAMLELER
Henüz almadığı olası hamleler de şunlar olabilir...
Öncelikle bankalara döviz likiditesi sağlamak için kullandığı vadeli döviz depo kredilerini ve ihale ile sattığı günlük dolar hacmini genişletebilir. Temmuz sonu ve Ağustos ortasında önce 1 haftalık vadeli döviz depo kredilerine uyguladığı faiz oranını yüzde 3,5'den yüzde 3'e çekmiş, sonrasında da döviz piyasasında günlük döviz satım ihale miktarını 30 milyon dolardan en fazla 70 milyon dolara kadar çıkarmıştı. Piyasaların ihtiyacına göre kur oynaklığının da önüne geçebilmek için her gün 70 milyon dolara kadar döviz likiditesini Merkez Bankası sağlıyor. 2013'ten beri bu kanaldan piyasalara verdiği dolar yıllık bazda 10 milyar doları aşıyor. Geçen yıl ayrıca müdahale kapsamında bir 3 milyar dolar daha sağlamıştı piyasalara... Son 3 yılı topladığımızda neredeyse 35 milyar doları buluyor.
FED'in kararının yansıma düzeyi ve zamanlamalarına göre yukarıda andığımız hamlelerle yanıt verecek Merkez Bankası. Bu aşamada şunu rahatlıkla söyleyebiliriz; Merkez Bankası mümkün olduğunca doğru zamanlamayla rasyonel karşı hamleler almaya gayret ediyor...
