ABD ile İsrail'in ortak saldırılarının hedefi olan İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney, kızı, gelini, damadı ve torunu, İran Genelkurmay Başkanı ve Savunma Bakanı öldürüldü. Cenevre'de yürütülen nükleer müzakerelerin uranyum zenginleştirme ve balistik füze programı üzerindeki görüşmeler sürerken, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı geniş çaplı askeri operasyonun ardından bölge tam anlamıyla bir ateş çemberine dönüştü. Yaşanan sıcak gelişmeler ve bölgenin yeni denkleminde İran'ın gelecek senaryoları gündeme damga vuruyor.
MASAYA DÖNME ÇABASI
ABD/İsrail ile saldırıya uğrayan İran'ın yapmakta olduğu füze saldırıları, çatışmanın bölgesel ve küresel yansımalara sahne oluyor. Bu gerçeği, Başkanımız Recep Tayyıp Erdoğan görerek, ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemelerinin ardından diplomasiye alan açılması çağrısında bulundu. 28 Şubat'ta İstanbul'da katıldığı bir iftar programında konuşan Erdoğan, "Netanyahu'nun kışkırtmalarıyla" başladığını söylediği saldırılardan "derin üzüntü ve endişe duyuyoruz" dedi. Dışişleri Bakanlığı'ndan Ankara'nın "arabuluculuk konusunda gerekli desteği vermeye hazır olduğu" belirtildi.
ERDOĞAN-TRUMP
Cumartesi gecesi ABD Başkanı Trump, Hamaney'in öldürüldüğünü açıkladı. Dünyanın nefesini tuttuğu dakikalarda TRUMP, Cumhurbaşkanımız Erdoğan'ı aradı. Görüşmede İran ve Körfez ülkelerindeki saldırılar ve son gelişmeler ele alındığı, Erdoğan'ın acil ateşkes için ARABULUCULUK yapılması ve müzakere masasına dönülmesinde düşüncelerini paylaştığı öğrenildi. İran saldırısı başladıktan sonra, ABD Başkanı Trump, hedefinin İran'da rejim değişikliği olduğunu belirterek, İran halkına seslenmiş, "İşimiz bittiğinde hükümetinizi ele geçirin" demişti. Trump, Hamaney'ın öldürüldüğünü açıkladıktan sonra da, İran'ın liderliğini kimin devralması gerektiği konusunda fikirleri olduğunu söyledi. Dini lider Ali Hamaney'in İsrail-ABD saldırısında öldürülmesi, Tahran'da sadece bir yas havası değil, aynı zamanda sistemin temellerini sarsan bir gelişmeyi tetikledi. Sokaklarda ABD ve İsrail'e tepki hakimken, gözler Hamaney'ın yerine kim gelecek? sorusunun cevabına çevrildi. Hayatını kaybeden İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ardından geçici liderlik konseyi kuruldu.
HAMANEY'İN HALEFİ KİM OLACAK?
Mücteba Hamaney (56) Ali Hamaney'in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney'in perde arkasında güçlü bir etkiye sahip olduğu biliniyor. Muhammed Mehdi Mirbagheri (60'lı yaşlarda): Uzmanlar Meclisi üyesi olan Mirbagheri, muhafazakâr kanadın en sert isimlerinden biri. Kum'daki İslam Bilimleri Akademisi'nin başında bulunuyor. Hasan Humeyni (50'li yaşlarda): Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin torunu.Reformistlere görece daha yakın bir profil çiziyor. Haşim Hüseyni Buşehri (60'lı yaşların sonu): Uzmanlar Meclisi Birinci Başkan Yardımcısı. Halefiyet sürecini yönetecek kurumsal yapının merkezinde yer alıyor. Uzmanlara göre, sistem büyük ihtimalle reformist eğilimli din adamlarını dışarıda bırakarak daha muhafazakâr ve güvenlik aygıtıyla uyumlu bir ismi tercih edebilir. Ali LARICANİ. Hamaney'in ölümünden hemen önce, tecrübeli siyasetçi Ali Laricani'yi Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi'nin (SNSC) başına getirmesi ve Laricani'nin "Devletin bekası, kişisel ihtirasların üzerindedir; sistem kriz anında kendi dengesini bulacaktır" yönündeki son açıklaması dikkat çekti. İran anayasasına göre yeni lideri, doğrudan halk tarafından seçilen ancak adaylıkları Koruyucular Konseyi tarafından onaylanan 88 kıdemli din adamından (müctehid) oluşan Uzmanlar Meclisi seçer. Seçim gizli oylamayla yapılır ve adayın oyların üçte ikisini alması gerekir.
İRAN'DA REJİM DEĞİŞİKLİĞİ OLUR MU?
ABD Başkanı Trump, Hamaney'in öldürüldüğünü açıkladı. İran devlet TV'si de doğruladı. Trump, Iran saldırısı devam ederken, 1979'dan bu yana İran'ı yöneten yapının devrilmesini amaçladıklarını ima ederek İran halkına, "İşimiz bittiğinde hükümetinizi devralın. Hükümet sizin olacak" çağrısında bulundu. ABD Başkanı Trump'ın önünde bulunan senaryo hakkında şu bilgiler sızdırıldı. Rejim değişikliği. Hamaney'in öldürülmesi. Üst düzey askeri ve siyasi isimlerin etkisiz hale getirilmesiyle komuta-kontrol yapısının zayıflatılması. Güvenlik uzmanı Coşkun Başbuğ'a göre ABD Başkanı Trump'ın ilk hedefi, hızlı ve sınırlı bir operasyonla sonuç almak. Başbuğ, Ali Hamaney'in ölümünün rejimin hemen değişmeyeceğini belirterek, İran'daki yönetim yapısının kurumsal bir sistem üzerine inşa edildiğini vurguladı. İran'da rejimin sadece dini lider üzerinden şekillenmediğini ifade eden Başbuğ, sistemin çeşitli kurullar ve güç odaklarıyla yönetildiğini söyledi. Bu yapının içinde ABD'nin desteklediği ya da etkilediği bir ekibin bulunup bulunmadığının ise süreç içinde netleşeceğini dile getirdi. Kadro şekillendiğinde bu daha iyi anlaşılacak. İran'da rejimin korunmasında en kritik unsurlardan birinin İran Devrim Muhafızları Ordusu olduğunu belirten Başbuğ, söz konusu askeri yapının halen aktif ve güçlü olduğunu kaydetti. Bu nedenle Hamaney'in ölümüyle sistemin aniden çökeceğini söylemenin gerçekçi olmadığını ifade etti. Hamaney'in ölümünden sonra, iki kritik senaryo konuşuluyor: 1)Eğer ABD ile İran anlaşma masasına oturmadığı takdirde, halk hareketlerinin kışkırtılmasıyla, kademeli İran'da ABD'ye yakın davranacak darbe olması ihtimali. BİR DARBE ÖNLENMİŞ. Fransa'nın meşhur gazetesi Le Figaro'da İran'da gösterilerin zirveye ulaştığı dönemde dini lider Ali Hamaney'i görevden uzaklaştırmayı hedefleyen bir haber çıkmıştı. (23 Şubat) Haberde, 7 Ocak'ı 8 Ocak'a bağlayan gece gerçekleştiği öne sürülen girişimin, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani tarafından engellendiği aktarıldı. Bu girişimin, Devrim Muhafızları içinden bazı yöneticilerin katıldığı ve bazı reformist isimler de gözaltına alındığı öne sürüldü. The New York Times'te yayımladığı haberde, darbe girişimini engellediği öne sürülen Ali Laricani'nin fiilen ülke yönetiminde belirleyici konuma geldiği iddia edildi. 2)Rejımin devam etmesi halinde, İran'da bölücü hareketlerin ABD/İsrail tarafından kışkırtılmasıyla, rejimin yıkılması operasyonları iddiası... Cumhurbaşkanımız Erdoğan'nın (Katar, Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt, Ürdün, Endonezya, Mısır) mekik diplomasisi ile ABD/İran'ın yeniden masaya oturtulması ihtimali İran'da olası kırılmaları önleyeceği değerlendiriliyor.
