Türkiye, küresel iklim diplomasisinin en önemli buluşmalarından birine ev sahipliği yapıyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da gerçekleştiriliyor. Dünya liderlerini, bakanları, uluslararası kuruluşları, bilim insanlarını, yatırımcıları ve iş dünyasını bir araya getiren konferans, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin en önemli platformlarından biri. COP31'in önemi çevresel hedeflerin ötesine uzanıyor. Çünkü iklim politikaları artık ülkelerin ticaret hukukunu, sanayi üretimini, finansman modellerini ve küresel rekabet koşullarını yeniden şekillendiriyor.
COP31 NEDEN ÖNEMLİ?
COP, İngilizce Conference of the Parties ifadesinin kısaltması olup Türkçede Taraflar Konferansı anlamına geliyor. 1992 yılında kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında ilk kez 1995'te Berlin'de düzenlenen konferansların bu yıl 31'incisi gerçekleştiriliyor. COP31'in temel gündemini, 2015 Paris İklim Anlaşması kapsamında verilen taahhütlerin somut uygulamalara dönüştürülmesi oluşturuyor. Küresel sıcaklık artışının sınırlandırılması, sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişimi müzakerelerin odağında bulunuyor. Türkiye'nin ilk kez ev sahipliği yaptığı konferansın başkanlığını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum üstlenirken, Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen müzakerelere başkanlık ediyor. 11-12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek Dünya Liderler Zirvesi'nde ise devlet ve hükümet başkanları küresel iklim hedeflerini ve ortak sorumlulukları değerlendirecek. İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında alınan kararlar, ülkelerin iç hukukuna ve uluslararası ticaret düzenine doğrudan yansıyor. Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM), 1 Ocak 2026 itibarıyla kesin uygulama dönemine girdi. Demir- çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi ürünleri kapsayan mekanizma, ithal malların üretiminden kaynaklanan karbon emisyonlarının fiyatlandırılmasını amaçlıyor. Bu düzenleme, Avrupa pazarına ihracat yapan üreticiler açısından karbon ayak izinin ölçülmesini, düşük karbonlu üretimi ve enerji verimliliğini stratejik hale getiriyor. Amerika Birleşik Devletleri bu dönüşümün dikkat çekici örneklerinden biri. ABD'nin Paris İklim Anlaşması'ndan çekilmesi 27 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Ancak bu karar, ABD'li üreticilerin uluslararası karbon düzenlemelerinden etkilenmeyeceği anlamına gelmiyor. Avrupa Birliği'nin sınırda karbon mekanizması, kapsamındaki ithal ürünlere ihracatçı ülkenin Paris Anlaşması'na taraf olup olmamasından bağımsız olarak uygulanıyor. İngiltere de 1 Ocak 2027'de kendi sınırda karbon düzenlemesini yürürlüğe koyacak. Bu gelişmeler gösteriyor ki iklim politikaları artık çevresel sorumluluğun yanında uluslararası ticarette rekabet gücünü ve pazarlara erişimi belirleyen ekonomik unsurlardan biri haline geliyor.
İKLİM KANUNU VE ETS DÖNEMİ
Türkiye de küresel dönüşüm doğrultusunda hukuki ve kurumsal altyapısını güçlendiriyor. 9 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7552 sayılı İklim Kanunu, Türkiye'nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda önemli bir yasal çerçeve oluşturdu. 27 Ağustos 2026'da yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği ile karbon piyasasının işleyişine ilişkin düzenlemeler hayata geçirildi. Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), sera gazı emisyonlarına belirlenen üst sınır çerçevesinde tahsisatların alınıp satılmasına dayanan bir piyasa mekanizması. Türkiye'de 2026-2027 yıllarını kapsayan pilot dönemle sistemin aşamalı uygulanması öngörülüyor. Bu süreç, sanayi kuruluşları açısından emisyonların izlenmesi ve raporlanmasından üretim teknolojilerine, enerji verimliliğinden yatırım planlamasına uzanan yeni sorumlulukları beraberinde getiriyor. Antalya'da 12 gün boyunca enerji dönüşümü, iklim finansmanı, karbon piyasaları, sürdürülebilir ticaret, döngüsel ekonomi, sıfır atık, gıda güvenliği, teknolojik yenilikler ve iklim değişikliğine uyum politikaları ele alınacak. 10 Kasım'da enerji ve ulaştırma, 13 Kasım'da finans ve ticaret, 16 Kasım'da bilim, sanayi ve teknoloji konuları öne çıkacak. Yeşil sanayileşme, yapay zekâ, dijitalleşme, temiz enerji yatırımları ve nitelikli insan kaynağı da konferansın önemli gündemleri arasında yer alıyor. Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği yapması, uluslararası diplomatik görünürlüğünü güçlendirirken yatırım, teknoloji transferi ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında yeni iş birliklerine zemin hazırlayabilir. Ben de Yeni Asır Gazetesi ekonomi yazarı olarak COP31'i Antalya'da yerinden takip edeceğim. Dünya liderlerinin açıklamalarını, iklim müzakerelerini, uluslararası iş birliklerini, enerji ve teknoloji gündemini, finansman ve yatırım fırsatlarını okuyucularımıza ekonomi perspektifiyle aktaracağım. COP31'i anlamlı kılacak olan, ülkelerin taahhütlerini diyalogdan uzlaşıya, uzlaşıdan eyleme taşıyarak insanlık onurunu, ortak kalkınmayı ve doğanın geleceğini gözeten somut sonuçlara dönüştürmesidir. Çünkü dünyanın bugün her zamankinden daha fazla dayanışmaya, dostluğa, ortak akla ve uzlaşıya ihtiyacı var. Hepimiz aynı gökkubenin altında, aynı geleceği paylaşıyoruz. Dünyanın geleceği, insanlığın ortak vicdanında ve birlikte hareket etme iradesinde şekillenecek.
