FED'in penceresinden ABD ve küresel ekonomilerin nasıl göründüğüne ve bu bağlamda FED'in alabileceği olası aksiyonların neler olabileceğine değinmiştik. Bu yazımda Merkez Bankası'nın penceresinden bakıldığında Türkiye ekonomisine yönelik hangi risklerin görülebildiği ve bu risk faktörlerine göre Merkez Bankası'nın nasıl bir duruş sergileyeceği konularına bakalım...
Merkez Bankası'nın radarında takip ettiği 3 temel risk faktörü var...Birincisi tahmin ettiğiniz gibi enflasyon. İşlenmemiş gıda fiyatları, vergi ayarlamaları yani normal deyimle vergi zamları ve son aylarda şiddetini iyice artırmış olan kur hareketleri enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı kuruyor. Enflasyonun Merkez Bankası'nın orta vadeli öngörülerinden uzak daha doğrusu oldukça üstünde seyretmesi doğal olarak enflasyon beklentilerinin bozulmasına neden oluyor. Tabii, enflasyon beklentilerinin belirsizlik algısı ile netliğini kaybetmesi fiyat davranışlarını da beraberinde bozuyor.
KUR OYNAKLIĞI
İkinci risk faktörü yine tahmin etmişsinizdir, cari açık. Kronikleşmiş sorunumuz... Geçen yıl 65 milyar dolar gibi yüksek bir seviyeye ulaşan cari açık özellikle finansmanı açısından hayati önem taşıyor. Cari açığın zirvelere tırmanmasında enerji bağımlılığının ve kontrolden çıkmış olan altın ithalatının payının büyük olduğu gerçeğini de yeri gelmişken bir kez daha hatırlayalım...
Üçüncü risk faktörü ise yukarıda andığımız iki faktörle bağlantılı olan yabancı sermaye hareketleri ve kur oynaklığındaki artış. FED'in çıkışta izleyeceği strateji dolar TL kurunun geleceğini belirleyecek bir yerde. Eğer 10 milyar dolar azaltımla devam edip gelecek yıl dahil politika faiz oranlarını sıfır seviyelerinde korursa mevcut ekonomik ve siyasi koşullar altında dolar 2.10-2.20 bandında dalgalanır. Enflasyonun ve cari açığın makul patikaya oturması ile de bir alt banda inebilir; 2.05-2.10. Bu durumda Merkez Bankası'nın hareket alanı biraz genişleyeceğinden TL faizlerinde açılacak aşağı yönlü marjı hemen kullanmaya çalışabilir.
Kısaca değindiğimiz risk faktörleri konusunda Merkez Bankası gelecek aylar için çok karamsar değil. Önceden yüklemeli aldığı önlemlerin etkisinin görüleceği ve risk faktörlerinin zayıflayacağı kanısında.
İYİMSER BAKIŞ
Bu konudaki tespitleri şöyle...
Sıkı para politikası duruşu ve alınan makroekonomik önlemleri ve aynı zamanda zayıflayan sermaye akımları sayesinde tüketici kredi büyüme hızlarının kademeli bir yavaşlama eğilimine girmiş görünüyor. Çin'den sonra en fazla büyüyen ülke unvanı kazandığımız 2012 yılında tüketici kredilerindeki artış hızı yüzde 40'ları bulmuştu. Zirve sonrası Merkez Bankası geçen yıl oranı yüzde 15'lere çekmeye çalışsa da yüzde 20'lerin aşağısına gelmemişti. Kredi faiz oranlarındaki belirgin yükseliş ve kredi kartları kullanımlarına getirilen sınırlamalar ister istemez özel kesim yurtiçi nihai talebinin aşağı inmesine neden oluyor. Kredilerin ve buna paralel olarak talebin inmesiyle Merkez Bankası hem enflasyonda avantaj yakalıyor hem de cari açıkta. Tüketim azalıyor... İthal malı tüketim de...
Merkez Bankası iyimser olduğunu gösteren açıklamalarında biraz erken davranıyor olabilir. Çünkü seçimlerin akabinde başta doğalgaz olmak üzere bugüne kadar zor dizginlenen bazı emtiaların fiyatlarında ayarlama yapılabilir. Her zaman enflasyonda aslan payına sahip işlenmemiş gıda fiyatları kurak geçen aylar yüzünden yine enflasyona baskı yapabilir. Cari açıktaki iyimserliğinde bir zamanlama hatası yok. Zira, 300 ton ithalata ulaşan altın bu yıl fazla ithal edilmeyecek artı en büyük ihracat partnerimiz Avrupa ülkeleri toparlanmaya başladılar. Yani ihracat ithalattan daha fazla artabilir bu yıl.
Sözün özü Merkez Bankası gerek ekonomik gerekse siyasi gelişmeleri göz önünde bulundurarak bir süre daha temkinli duruşunu korumak zorunda...
