2012 yılındaki hızla artış gösteren büyüme oranı geçen sene Merkez Bankası'nın aldığı önlemlerin de etkisi ile belirgin bir şekilde düşmeye başladı. Son çeyrek büyüme rakamına göre çok büyük olasılıkla yüzde 3.5'lar seviyesinde kalacak. Bu yılın hedef büyüme oranı ise yüzde 4 seviyesinde belirlenmişti. Ancak yılın iki ayındaki performansa baktığımızda hedefin gerçekleşme olasılığının zayıf olduğunu söyleyebiliriz.
Reel Kesim Güven Endeksi, İktisadi Yönelim Anketi ve kapasite kullanım oranları gibi büyümenin öncü göstergelerinden ileriye dönük ilginç sinyaller geliyor. Mevcut durumdan pek memnun olmayan imalatçılar, nedendir bilinmez ama gelecek 3 aydan memnun olduklarını ve ekonominin gidişatının iyi olduğunu beyan etmişler Merkez Bankası'nın yayımladığı anket sonuçlarına göre...
Reel Kesim Güven Endeksi'ne öncelikle göz atıp diğer göstergelere değinelim...
Endeksin ortaya çıkması için hem mevcut durumla hem de gelecek 3 aylık dönemle ilgili soruların yanıtlanması isteniyor anket katılımcılarından. Şubat ayında "Reel Kesim Güven Endeksi" 101.4'den 104.6 seviyesine yükselmiş. Yani reel kesim temsilcileri ekonomiye güveniyorlarmış. Bu arada endeksin 100'ün üzerinde olması güvenin olduğunu, altında kaldığında güven sorunu olduğu sonucu çıkarıyoruz. Detay sorulara verilen yanıtlar şöyle...
GELECEK 3 AY
Mevcut toplam siparişlerin zayıf kaldığını değerin 88.4'lere inmesinden gözlemliyoruz. Ocak ayında 92'lerdeymiş. Tabii mevcut durum pek parlak olmayınca reel kesimde stok miktarında artış olmuş. Bu yüzden mal stok miktarını gösteren endeks 97.2'lere kadar çıkmış. Ancak reel kesim temsilcileri gelecek 3 ayda üretim hacimlerinde, toplam istihdamda ve toplam siparişlerde belirgin bir yükseliş bekliyorlar. Üstelik canlanmanın büyük oranda dış talepten kaynaklayacağını da tahmin ediyorlar. Önümüzdeki 3 ayda alacakları ihracat siparişi endeksi 121'e kadar tırmanmış.
Risk algısının bozulduğu, yabancı sermayenin diken üzerinde oturduğu ve belirsizliğin arttığı bir süreçte iyimser olmalarının gerekçelerinin neler olabileceğini açıklamadıkları için bilemiyoruz.
Diğer öncü gösterge olan kapasite kullanım oranları büyümenin düşeceği sinyali veriyor. Toplam imalat sanayinde kapasite kullanım oranı Temmuz ve Ağustos aylarında 75.5 seviyesi ile zirve yaptıktan sonra düşüşe geçmiş ve son olarak 73.3'e inmiş. Açık bir ifade ile 100 birim üretebilecek bir işletme 73 birimlik üretimle yetiniyor bu sonuca göre. Dayanıklı mallarda oran 70.4'e, yatırım mallarında 70.9'a ve gıdada 70.5'e kadar geriliyor.
AŞAĞI DOĞRU REVİZYON
Kısaca değindiğimiz öncü göstergelerin yanı sıra Merkez Bankası'nın beklenti anketinde de ekonomiye yön veren aktörlerce büyüme hızı aşağı doğru revize edilmiş. Şubat ayının birinci döneminde 2014 yılı büyüme rakamı yüzde 3.2 seviyesinde öngörülürken, ikinci dönemde 2.8'e çekilmiş yılsonu büyüme beklentisi...
Geçenlerde görünümümüzü durağandan negatife düşüren Standart and Poors da gerekçeyi büyüme hızındaki olası sert düşüşe bağlamış ve tahminini 2.4'e düşürmüştü. İki gün önce Avrupa Komisyonu da daha önce duyurduğu 2014 büyüme hızı öngörüsünü yüzde 2.5'e, 2015'in büyümesini de 4.3'den 3'e revize etti.
Sözün özü Merkez Bankası'nın cari açık, enflasyon ve yabancı sermaye akımlarındaki oynaklık sorunlarını göz önünde bulundurarak uyguladığı temkinli para politikalarının sonucu olarak yüzde 2.5 ile 3.5 aralığında bir büyüme hızına ancak ulaşabileceğiz. Geçen seneki gibi... Türkiye ekonomisi için geçerli olan yüzde 5.5'lardaki büyüme potansiyelini dikkate aldığımızda potansiyelin altındaki büyüme hızının ne yazık ki istihdama da olumlu katkı yapamayacağını söyleyebiliriz...
