Temmuz ayı önemli günleri ihtiva eder. Örneğin 20 Temmuz'da Dünya Satranç Günü'dür. Macaristan'ın yeni başbakanı Peter Magyar, cumhurbaşkanlığı için efsanevi kadın satranç şampiyonu Judit Polgar'ı önerdi. Magyar yaptığı açıklamada, 'ülkemizin birliğe, barışa ve tüm Macarların gurur duyacağı bir cumhurbaşbakanına ihtiyacı var' demiş. 50 yaşındaki Judit Polgar, son 25 yıl boyunca kadınlar dünya sıralamasının zirvesinde yer almıştı. Demek ki, satrançta üst sıralarda yer alacak bir yetenekte olmak, bir ulusun birlik ve barışına katkı sağlayabilecek en önemli referansların başında yer alıyor! Elbette bu tam olarak doğru değil. Sadece Macaristan özelinde, sosyolojik değerler manzumesi değişmişti. Eski başbakan Orban'ın 16 yılı aşan iktidar süresi, ülkeyi, bir yolsuzluk arenasına dönüştürmüştü. Yolsuzlukekonomisinin halka yansımasınınenflasyon ve hayatpahalılığı olacağını bilmekiçin alim olmaya gerek yok! Ama iş bununla kalmadı, Orban, bir yandan Avrupa Birliği karşıtlığını ivmelendirirken öte yandan halkı kutuplaştırarak taktiksel anlamda iktidarını koruyabilmişti. Bu arada başta seçim yasaları dahil olmak üzere kendisinin lehinde olacak tüm değişiklikleri de yapmayı ihmal etmedi. Öyle ki, seçimlerde %52 oy almasına karşın parlementoda %82 sandalye çoğunluğuna sahip olmayı başarmıştı! Hatta bundan önceki son seçimlerde oy oranı %49'a düştüğünde bile parlamentoda milletvekillerinin %65'i, kendi partisi olan Fidesz üyesi idi. Zaman içinde Avrupa sağının sembol isimlerinden birisi haline gelen Orban'ın dünyadaki en büyük destekçisi kimdi dersiniz!? Tabii ki ABD Başkanı Trump. Seçimlerde, yardımcısı Vance'i Orban'a destek olması ve seçim kampanyalarında boy göstermesi için Macaristan'a gönderdi! Ama bu destek, Macarları etkilemedi.
YOLSUZLUK HALKI BEZDİRDİ
İstanbul'un yarısı kadar bir nüfusa sahip olan bu orta Avrupa ülkesinin gayrı safi milli hasılası 250 milyar dolar.. Orban döneminde kendisi ile ilişkilendirilen yolsuzluk miktarı için 10 milyar dolarlarlik rakamlar zikrediliyordu! 2004 yılından bu yana Avrupa Birliği üyesi olan ülkede bu çapta bir yolsuzluğun nasıl yapılabildiğini tasavvur etmek mümkün değil! Asıl ironi, Viktor Orban'ın mesleğinde. Kendisi Budapeşte Lorand Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu! Politikaya özgürlükçü, liberal çizgide başladı ve iktidar süreçinde hızla sağ muhafazakar çizgiye demir attı. Zaten o dönemde ekonomik krizler ve göçmen baskısı nedeni ile Almanya'da AfD ve Fransa'da Marine Le Pen gibi aşırı sağ figür ve partiler yükselişe başlamıştı. Neyse ki Orban, zamanla ülkesini hayat pahalılığı ve enflasyon batağına soktu ve son seçimlerde yenildi. Macar halkının dayanacak gücü kalmamıştı. Arşa çıkanyolsuzluklar ve kötü yönetim,halkı hayat pahalılığı içineatan enflasyon canavarınıneline mahkum etmişti. Macarların alım gücü hızla gerilemiş, küçük bir azınlık dışında tüm insanlar kendilerini yetersiz ve çaresizlik içinde kaygıdan bir başka kaygıya düşerken bulmuştu. Yani toplumun DNA'sı değişmişti. Son bir umutla oylarını Tizsa yani Saygı ve umut partisinin genç lideri Peter Magyar'a verdiler. Seçim sonuçları bir nebze de olsa toplumdaki yılgınlık, huzursuzluk ve endişeyi ortadan kaldırmayi başardı..
DEĞİŞİM RÜZGARI
Yeni başbakan Magyar, sadece ekonomi üzerine odaklanmadı. Toplumun bekası için önemli bulduğu, ahlak, itibar, saygı gibi manevi bütünlüğü ayakta tutan unsurların yeniden inşa edilmesine de önem vermekte. Ülkesinde evrensel değerler, hukuk ve demokrasi ekosistemini yeniden oturtacak bir perspektifi hayata geçirmeye çalışıyor. Bu çalışmalarının bir devamı olarak, Orban ile her türlü işbirliğini yapmış olan cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'u anayasa değişikliğiilke görevden almak için süreçi başlattı. Sulyok'u görevden alınca da yerine toplumsal saygınlığı olan itibarlı bir adayı bu makama oturtmak istiyor. Macarların satranç idolü Judit Polgar...Satranç'ın imgelem, analiz, strateji geliştirme, odaklanma ve kuramsal düşünceye katkı sağladığını biliyoruz. Polgar da bir şampiyon olarak bu yeteneklere fazlası ile sahiptir. Tam da bu nedenle, başbakanın önerisini kabul etmeyecektır. Ama yine de Macaristan'ın yeni başbakanı Peter Magyar'ın, ülkesi için umutlarının hangi düzeyde olduğunu, Judit Polgar'a cumhurbaşkanlığı teklif ederek içten bir mesajla göstermiş oldu.
