Bir zamanlar bir telefon görüşmesi yapmak için sokağa çıkmak, bozuk para aramak, sıranı beklemek gerekirdi. Bugünse herkes cebinde bir telefon taşıyor. Peki, birbirimize gerçekten daha mı yakınız?
Sokağın köşesinde, otobüs durağının yanında ya da bir meydanın ortasında dururdu. Camları kimi zaman çizilmiş, ahizesi bazen bozuk, çevresi çoğu zaman aceleyle gelip geçen insanlarla doluydu. Telefon kulübeleri, bir zamanlar şehir hayatının sıradan ama vazgeçilmez parçalarındandı. Bugün yanlarından geçsek belki fark etmeyiz bile. Birçoğu ortadan kalktı, kalanlar da geçmişten unutulmuş bir eşya gibi duruyor. Oysa telefon kulübeleri yalnızca konuşmak için kullanılan küçük alanlar değildi. Kimi zaman bir kavuşmanın ilk adımı, kimi zaman kötü bir haberin ulaştığı yer, kimi zaman da insanın kendisiyle baş başa kaldığı birkaç dakikalık sığınaktı.
AHİZEDEKİ HİKAYELER
Sinema, telefon kulübelerini boşuna sevmedi. Çünkü telefon görüşmesi, görünmeyen bir gerilimi görünür kılmanın en etkili yollarından biriydi.
Kamera bir yüzü gösterirken ahizenin diğer ucundaki insanı saklayabilir, birkaç saniyelik sessizlikle bütün bir hikayeyi değiştirebilirdi. Bir karakterin titreyen eli, karşıdan gelen ses, konuşmanın ortasında kesilen hat... Bazen uzun bir diyalogdan daha fazlasını anlatırdı. Telefon kulübesi, karakterin dünyayla bağlantı kurduğu ama aynı zamanda yalnız kaldığı bir mekandı.
Joel Schumacher'in Telefon Kulübesi filminde bu sıradan alanın nasıl bir gerilim merkezine dönüşebildiğini gördük. Alfred Hitchcock'un Sapık gibi filmlerinden modern gerilimlere uzanan sinema tarihinde telefon, haber taşıyan bir araç olmanın ötesine geçti; korkunun, sırrın ve çaresizliğin parçası oldu. Çünkü telefonun diğer ucunda kimin olduğunu bilmemek, bazen söylenecek sözlerden daha ürkütücüydü.
DUYULABİLİYOR
Telefon kulübesinin bugünkü cep telefonlarından önemli bir farkı vardı:
İnsan oraya gittiğinde, gerçekten oradaydı. Bir görüşme yapmak için yürümek, beklemek, bazen başkasının konuşmasının bitmesini izlemek gerekirdi.
Konuşma kısa sürerdi; arkanızda sıra bekleyen biri varsa daha da kısa...
Üstelik mahremiyet bugünkü kadar kolay değildi. Camın arkasında konuşurken sokak hayatı akmaya devam ederdi. Bir yandan sesinizi alçaltmaya çalışır, bir yandan da karşıdaki kişinin söylediklerini anlamaya uğraşırdınız.
Herkesin ortasında, kendinize ait birkaç dakika yaratırdınız. Teknoloji hiç kuşkusuz hayatı kolaylaştırdı. Fakat kolaylaşan her şeyin bizi daha mutlu ya da daha yakın kıldığını söylemek mümkün mü? Bir masada yan yana oturup birbirine bakmayan insanlar, konuşurken başka bildirimlere göz atanlar, gün boyunca onlarca mesaj alıp yine de kendini yalnız hissedenler...
Belki de kaybolan yalnızca telefon kulübeleri değil; konuşmanın etrafındaki dikkat ve özen.
KULÜBELER GİTTİ...
Şehirler değişiyor. Sokaklardan telefon kulübeleri çekiliyor, ceplerimizdeki cihazlar büyüyor, iletişim araçlarımız her yıl biraz daha gelişiyor. Eski bir telefon kulübesini bugün gördüğümüzde geçmişe ait bir eşya değil, başka bir hayatın küçük hatırlatıcısı gibi algılıyoruz.
Belki bir gün çocuklarımız, insanların neden telefon etmek için sokağa çıktığını anlamakta zorlanacak. Biz de onlara jetonlardan, sıra beklemekten, ahizeyi kapatınca konuşmanın gerçekten bitmesinden söz edeceğiz. Ama anlatmamız gereken asıl şey bunlar olmayacak. Asıl mesele, bir zamanlar ulaşmanın zahmetli olması değil; ulaştığımız insanla kurduğumuz bağın değeriydi.
Telefon kulübeleri ortadan kalktı.
Şimdi herkesin telefonu var. Yine de bazen en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, birinin bizi gerçekten dinlemesi. Çünkü teknoloji bize istediğimiz kişiyi arama imkânı verdi. Birbirimizi anlamayı ise hâlâ kendimiz öğrenmek zorundayız.
