Türkiye İstatistik Kurumu tarafından bu hafta içinde açıklanan geçen ayın enflasyon verileri tam anlamıyla sürpriz yaptı. Gerek tüketiciler gerekse piyasa aktörleri enflasyonun etkisinin arttığını düşünürken TÜİK enflasyonun düştüğünü duyurdu. Verilere göre Şubat ayında hem tüketiciyi ilgilendiren malların raf fiyatları hem de üreticileri ilgilendiren malların üretim aşamasındaki maliyetleri geriledi.
Enflasyon verilerine kısaca göz atalım, ne kadar gerçekçi olduğunu sorguladıktan sonra piyasalara olası etkilerini değerlendirelim.
Talep enflasyonunu yansıtan TÜFE geçen ay yüzde 0,02 oranında aşağı gelmiş. Çok az inişe rağmen yıllık bazda TÜFE yüzde 9,58'den yüzde 8,78'e inmiş. Daha da önemlisi 4 aydır yukarı giden trend yönünü aşağı çevirmiş oldu son gelişme ile. Bu noktanın altını çizelim. Çünkü enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları açısından önemli...
Zaten Merkez Bankası da faiz kararlarında bu konuyu önemsediğini vurgulamaya çalışıyor.
Enflasyondaki düşüşte giyim ve ayakkabı grubundaki yüzde 6,1'lik inişin payı büyük... Geçen yılın Aralık ayından bu yana ise yüzde 12,45 gibi belirgin bir ucuzlama olmuş giyim grubunda...
Malum yılbaşı ve sezon sonu indirimleri... Oysa bu grup yıllık bazda yüzde 9,80 puan ile ortalama enflasyonun üzerinde bir değere sahip...
ENERJİ VE KUR ETKİSİ
Maliyet enflasyonun göstergesi olan Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksi de (Yİ-ÜFE) aynı şekilde geçen ay düşmüş.
Oran TÜFE'ye göre biraz daha fazla; yüzde 0,20. Şubat verisi ile yıllık Yİ-ÜFE oldukça makul diyebileceğimiz yüzde 4,47 seviyesine kadar gerilemiş oldu. Nedenleri açık... Kur artışıyla 2015 yılında yüzde 3,10'lardan yüzde 7'i sınırına kadar yükselen endeks baz ve enerji fiyatları etkisiyle aşağı geliyor.
Her enflasyon verisi açıklandığında hep aynı tepkilere tanık oluyoruz. TÜİK'in hesapladığı enflasyon ile vatandaşın hissettiği alım gücü kaybı çok uyuşmuyor.
Haksızda sayılmazlar...
Gıda grubunda enflasyon yüzde 11'lerde... Yani ortalama enflasyonun üzerinde...
Sorun endekslerin nasıl hesaplandığı noktasında... TÜİK tamamen standartlara uygun bilimsel yöntemlerle enflasyon verilerini hesaplıyor. En çok tüketilen mal ve hizmetleri gruplandırıyor ve kullanım sıklığına göre de ağırlıklaştırıyor. Ağırlıkların tespitinde ve endeks hesaplamasında "Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması (COICOP)" kullanılıyor.
Ancak kaçınılmaz olarak herkesin benzer malları benzer oranlarda tükettiği varsayıldığından enflasyon daha yüksek hissedilebiliyor.
ÇEKİRDEK ENFLASYON
Gelelim piyasalara etkilerine...
Merkez Bankası'nın faiz kararı için alan açıldı mı Şubat verisiyle?
TÜFE'ye değil, enflasyonun enflasyonun eğilimini belirleyen ve para politikasının oluşturulmasına yardımcı olan çekirdek enflasyona göre Merkez Bankası faiz kararı veriyor. Çekirdek enflasyon halen yüzde 9,5'lerde...
Ortalamanın üzerinde yani...
Dolayısıyla enflasyondaki iyileşmenin piyasalara yansıması sınırlı kalacak. Merkez Bankası çekirdek enflasyon yüzünden bu ay da faizleri indiremeyeceği için piyasalarda diğer faizler yatay seyredecek. Kurlara etkisi de belli belirsiz olabilir.
Sözün özü uzun aradan sonra enflasyonun düşüş eğilimine girmiş olması bile olumlu gelişme olarak görülebilir.
