New York'ta kasım ayı geldiğinde vitrinler yalnızca yılbaşı için süslenmiyor; fiyat etiketleri de şehir manzarasının bir parçasına dönüşüyor. Amerika'nın en büyük alışveriş günlerinden Black Friday bu yıl 27 Kasım'da. Ancak artık tek bir günden söz etmek zor. İndirimler haftalar öncesinden başlıyor, e-posta kutuları kampanya mesajlarıyla doluyor, mağazalarla internet siteleri aynı müşteriyi yakalamak için yarışıyor. Rakamlar bu iştahın büyüklüğünü gösteriyor. National Retail Federation, kasım ve aralık aylarında ABD'deki tatil dönemi perakende satışlarının geçen yıla göre yüzde 4,2 artarak 1 trilyon 13 milyar dolara ulaşmasını bekliyor. Buna karşılık tüketici daha temkinli. Araştırmaya katılanların yüzde 56'sı ekonomik koşulların harcama planını etkileyeceğini söylüyor. Yüzde 43 daha çok indirim arayacak, yüzde 31 internetten fiyat karşılaştırmasını artıracak. Tüketicilerin yüzde 64'ü ise alışverişinin önemli bölümünü Şükran Günü hafta sonuna bırakmayı düşünüyor. Manhattan'da Fifth Avenue'nun ışıltılı vitrinlerinden Herald Square'in kalabalığına, SoHo'nun uzun kuyruklarından telefon ekranındaki geri sayımlara kadar aynı mesaj veriliyor: Şimdi al, fırsatı kaçırma. Black Friday'in asıl gücü de burada. Bir ihtiyacı karşılamaktan çok, fırsatı kaybetme duygusunu harekete geçiriyor. Bu nedenle indirim döneminde etikete değil, ürünün indirim öncesindeki fiyatına bakmak; farklı mağazaları karşılaştırmak ve gerçekten ihtiyaç duyulanları önceden belirlemek gerekiyor. New York'un alışveriş çılgınlığında en değerli şey, bazen hiçbir şey almadan yoluna devam edebilmek.
İYİLİĞİN ÖYKÜSÜ
Ankara'dan New York'a uzanan bir iyilik hikâyesi. Ali Baba... Ali Rıza Doğan, 1986 yılında henüz 20 yaşındayken Ankara'dan Amerika'ya geldi. İngilizce bilmiyordu. Ülkeye gelişinin üçüncü gününde New Jersey'de yolunu kaybetti; dondurucu bir gecede sığınacak yer bulamayınca ısıtılan bir binanın koridorunda uyudu. Yıllar sonra o geceyi unutmadı. Bugün Manhattan'daki Ali Baba Mediterranean & Turkish Cuisine'in sahibi olarak, bir zamanlar kendisine kapı açan o sıcaklığı başkalarına ulaştırıyor. Doğan ve gönüllü arkadaşları her çarşamba restoranda hazırlanan sıcak yemekleri sokakta yaşayan ve ihtiyaç sahibi insanlara dağıtıyor. Haftada yaklaşık 100 ila 150 kişiye ulaşan bu çalışma yağmurda, karda ve soğukta sürüyor. Kışın uyku tulumu, yazın içme suyu dağıtıyor. New York'un sert kış günlerinde restoranının ısıtılan giriş bölümünü geceyi sokakta geçirmek zorunda kalanlara açması da onun yardım anlayışının yalnızca bir tabak yemekle sınırlı olmadığını gösteriyor. Bu emek, 17 Kasım'da New Jersey'deki The Venetian'da düzenlenecek TOA Awards 2026 gecesinde "İnsani Hizmet ve Toplumsal Şefkat Ödülü" ile onurlandırılacak. Bir göçmenin kendi yaşadığı zor geceyi başkalarının umuduna dönüştürmesi, New York'un en sahici başarı hikâyelerinden biri. Ali Rıza Doğan'ı gönülden kutluyorum. Çünkü bazen bir insanın bu şehirde bıraktığı en büyük iz, açtığı restoran değil; açık tuttuğu kapıdır.
TAKILARDA DOĞA VAR
Brooklyn'de yaşayan Ali Vedad Yüner, takıyı yalnızca süs eşyası olarak görmüyor. Onun için takı; doğa, hafıza ve insan bedeni arasında taşınabilen küçük bir anlatı. Türkiye kıyılarında gördüğü balıkların gümüş renkli yüzeyleri, çocukluğunda metale duyduğu merakı başlatmış. Bugün ahşap, kemik, metal, ip ve reçine gibi malzemeler kullanarak doğadaki canlı formlarını çağrıştıran, adeta tılsım gibi taşınan eserler üretiyor. Yüner, Brooklyn'deki Pratt Institute'un Endüstriyel Tasarım Bölümü'nden 2022'de en yüksek dereceyle mezun oldu. Ardından Rhode Island School of Design'da Takı ve Metal İşçiliği alanındaki yüksek lisansını 2025'te tamamladı. Dijital modelleme bilgisini oyma, döküm ve elde biçimlendirme teknikleriyle birleştiriyor. Fakat teknolojiyi doğanın yerine koymuyor; ağacın dokusunu, kemiğin yapısını ve malzemenin geçmişini tasarımın bir parçası hâline getiriyor. Eserlerinin adları bile onun kurduğu dünyayı anlatıyor. İran ceviz ağacı ve jütten yaptığı "Shamaran's Offspring", Anadolu'nun Şahmeran hafızasına uzanıyor. Zeytin ağacı ve sicimden ürettiği "Evil Eye (Child)", nazar inancını çağdaş bir forma taşıyor. "Hackberry Figure" adlı kolyesinde ise ahşap, deri ve çeliği bir araya getiriyor. Yüner'in takıları küçük birer heykel gibi; ancak asıl anlamlarını bir beden üzerinde taşındıklarında kazanıyor. Ali Vedad Yüner'in "Hackberry Figure" eseri, 16 Kasım'da Türkevi'nde açılacak "Hand to Form" sergisinde New Yorklularla buluşacak. NYC Jewelry Week kapsamında düzenlenen ve Ece Ermeç Üster'in küratörlüğünü yaptığı sergi, Türkiye'den sekiz çağdaş takı sanatçısını bir araya getiriyor. Açılış 16 Kasım günü 13.00-17.00 saatleri arasında yapılacak; sanatçı konuşması ise 18 Kasım'da gerçekleşecek. New York'un merkezinde, Birleşmiş Milletler'in karşısındaki Türkevi'nde Türkiye'nin zanaat bilgisini çağdaş tasarımla buluşturan bu sergide Ali Vedad Yüner'i görmek ayrıca sevindirici. Genç bir Türk sanatçının doğadan aldığı dili New York'un sanat çevresine taşıması, yakından izlenmeye değer bir yolculuk.
