Türkiye, 9-20 Kasım'da Antalya'da düzenlenen BM 31. İklim Değişikliği (COP31) Konferansı'na ev sahipliği yaptı. Bu konferansla Türkiye dünyaya güçlü bir mesaj verdi. Misafirperverliğimiz, organizasyon kabiliyetimiz ve diplomatik gücümüz aynı sahnede buluştu. Bakanlarımızdan bürokratlarımıza, gönüllülerimize kadar emek veren ve katkı sunan herkesi kutluyorum. Türk milleti bir hedefe inandığında azmi ve dayanışmasıyla en iyisini başarır; yeter ki istesin ve inansın.
COP31'i 9-20 Kasım boyunca baştan sona yerinde takip ettim. Bir Türk kadını, yönetim danışmanı ve ekonomi yazarı olarak Mavi Bölge'de yabancı heyetlerin Türkiye'ye olan ilgisine yakinen şahit oldum. Bir ev sahibi ilgisiyle görüştüğüm yetkililerin Türkiye'nin potansiyelini dile getirmelerinden ve iş birliği isteklerinden memnun oldum.
Benzerini 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde de yaşamıştım. Pek çok ülke Türkiye ile iş birliği yapmaya hazır.
Çin, Almanya, İtalya, UİE ve Japonya bunlardan birkaçı...
DÖNGÜSEL EKONOMİ
COP31'de dünyaya model olan projemiz Sıfır Atık, zirvenin ana eylem gündeminin önceliklerine girdi. Emine Erdoğan'ın öncülüğünde büyüyen hareket, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş'ın çalışmalarıyla güçleniyor; küresel döngüsel ekonomi modeli de gelişiyor. COP'ların ana gündemlerinden biri, iklim hedeflerine ulaşmak için finansmana erişim olmuştur. Bilindiği üzere küresel finansmana erişim giderek güçleşiyor. Ekonomi tarihine baktığımızda tuz, baharat ve deniz kabuğu gibi metaların, yani emtiaların, bir değiş tokuş aracı olarak kullanıldığını biliyoruz.
COP31'de Türkiye'nin öncülüğünde geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü, ülkelerin iklim hedeflerini finanse edilebilir yatırımlara dönüştürmeyi amaçlıyor. Benim önerim, bu girişimin "Sınır Ötesi Döngüsel Takas " modeline dönüşmesidir. Ülkeler GES ekipmanlarını, enerji depolama sistemlerini, enerji yönetiminde kullanılan çipleri ve karbon kredilerini karşılıklı ekonomik değer üzerinden eşleştirerek yatırım maliyetlerini ve borçlanma ihtiyacını azaltabilir.
Paris Anlaşması'nın 6. maddesi, ülkeler arası iklim iş birliği için zaten bir zemin oluşturuyor. Bu, pek çok açıdan çözüm olabilir. Türkiye'nin öncülüğünde " Yeşil Takas Diplomasisi " başlatılarak iklim finansmanında yeni bir iş birliği modeli geliştirilebilir.
Önemli olan, bu vizyonu şeffaf ve güvenilir mekanizmalarla somut eyleme dönüştürmektir.
FOSİL YAKITLAR
COP31'in en önemli başlıklarından biri ise fosil yakıtlar meselesi. IEA'ya göre fosil yakıtların 2025'te küresel enerji talebindeki payı yüzde 79'du.
Orta vadede tümüyle çıkış, arz güvenliği ve maliyetler açısından güç görünüyor.
Ancak mevcut teknolojilerle fosil yakıt faaliyetlerindeki metan emisyonlarının yaklaşık yüzde 70'i azaltılabilir. Çünkü teknoloji güçtür. YBS yüksek lisansı yaparken hocamızın bir sözü vardı:
"Hayal edilen her şey teknolojiyle çözüme kavuşabilir." Gelecek yıl COP32'ye başkanlık edecek Etiyopya CEO'su ile görüştüm. "Türkiye çıtayı çok yükseltti, işimiz zor" dedi; Etiyopya kahvesi hediye etti. İklim hedefleri, insanlığın ortak geleceği için hayati önem taşıyor.
Bu hedeflerin uygulanabilirliği ise bilim, teknoloji, enerji güvenliği ve uluslararası iş birliğini birlikte ele almayı gerektiriyor.
Deniz yosunundan biyometan üretiminin araştırıldığı, uydularla metan sızıntılarının tespit edildiği bir teknoloji çağında, fosil yakıtların çevreye verdiği zararı azaltmak mümkündür. Fosil yakıtlardan çıkış teknik, ekonomik, siyasi ve jeopolitik boyutları olan stratejik bir süreçtir. Plansız bir geçiş yeni küresel riskler doğurabilir. Bu nedenle OPEC gibi kuruluşların katılımıyla emisyon azaltıcı teknolojilerde uluslararası iş birliğini güçlendirmek, yeni gerilimler yerine ortak fayda üreten gerçekçi bir dönüşüm modeli sunabilir. Çocukların yarını, bugünkü kararlarımızdır. Gelecek kuşaklara sözümüz var; bu sözü tutmanın yolu, ortak aklı kararlı eyleme dönüştürmekten geçiyor.
