2011 yılı büyüme rakamı dün açıklandı. Geçen yıl Türkiye ekonomisi yüzde 8.5 büyümüş. Böylesine yüksek büyüme hızı Çin'in ardından ikincilik getiriyor Türkiye'ye. Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) yüzde 8.5'lik büyüme oranı ile 1 trilyon 295 milyar TL'ye ulaşmış oldu ki, dolar bazında yaklaşık 780 milyar dolara tekabül ediyor.
Büyümenin olası etkilerini değerlendireceğiz ama öncesinde büyümenin detaylarına göz atalım...
İnşaat bir süredir en fazla büyüyen sektör içinde ilk sıralarını koruyor. 2011 yılında inşaat yüzde 11.2 büyümüş. Ancak inşaat sektörünün 2010 yılı büyüme hızı yüzde 18'in üzerinde idi. İmalat sanayi büyüme hızı tek haneye gerilemiş, yüzde 9.4. En ilginç gelişme tarım kesiminde görülüyor. Geçen yıl tarım yüzde 5.2 ile büyüme hızını 2010 yılına göre ikiye katlamış. İthalatın katkısı her zaman imdada yetişir nitelikte. İthalat vergisi 2011 yılında yüzde 10.4'lük büyüme göstermiş.
BÜYÜME DİNAMİĞİ
Araya birkaç teknik bilgi sıkıştıralım. Büyüme sabit fiyatlarla yani 1998 yılının fiyatlarıyla belirlenen GSYH rakamındaki değişim oranı ile hesaplanıyor. GSYH da belli dönem içinde üretilen mal ve hizmetlerin parasal değeri olarak tanımlıyoruz. Dolayısıyla, gerçek büyümede mevsim ve takvim etkilerinin arındırılması gerekiyor. TÜİK'in verilerine göre arındırılma işlemi yapıldıktan sonraki büyüme oranları şöyle:; 2011'in birinci çeyreğinde yüzde 1.6, ikinci çeyreğinde yüzde 1.3 ve kalan üç ve dördüncü çeyreklerde sırasıyla yüzde 1.3 ve yüzde 0.6 büyüme gerçekleşmiş. Daha açık ifadeyle, iki dönem arasındaki ayrıştırıcı etkileri elimine ektiğimizde 2011'de bir önceki yıla göre fazla belirgin bir büyüme görülemiyor.
Büyüme hızının çeyrekler itibarıyla anlamına baktığımızda önemli bir gelişmeye tanık oluyoruz. 2011 birinci çeyrekte yüzde 11.9 olan büyüme hızı çeyrekler itibarıyla gerilemiş ve son çeyrekte yüzde 5.2'ye inmiş. Ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası da zaten kontrollü yavaşlama, yani yumuşak iniş yapmayı istiyordu. Bunun başarıldığını söyleyebiliriz. Eğer benzer hızla giderse ekonomi bu yılda, 2012'yi büyük olasılıkla yüzde 4 yada biraz üzerinde bir hızla kapatabiliriz. Buda fena olmaz.
EKONOMİYE ETKİSİ
Büyümenin etkilerine gelelim...
Büyümenin iç dinamiklerini, diğer bir deyişle kaynaklarını göz önünde bulundurduğumuzda ekonomi üzerindeki etkisinin tahmin edildiği gibi güçlü olmadığı sonucuna ulaşıyoruz. Biraz açalım bu noktayı. Üretimde yabancı girdi payı halen yüksek. Yerli aramal veya hammadde yerine ithal kullanıyoruz. Tabii, petrol gibi zorunlu girdilerden bahsetmiyorum, Anadolu'da üretilen ancak ucuz ithal rakiplerle rekabet edemeyen girdileri kastediyorum.. İkinci sorun üretimin iç dinamikleriyle ilgili birinciyle bağlantılı olarak üretimin montaj ağırlıklı yapılması istihdam üzerindeki etkinin zayıflamasına neden oluyor. 2009 hariç 2001 krizinden bu yana büyüyoruz, üstelik ortalama yüzde 7'ler gibi yüksek hızda, ancak işsizlik oranı halen yüzde 9'larda. Üçüncü sorun ise büyüme üzerinde sermaye birikimi etkisinin ağırlıkta olması.
İktisadi açıdan büyümenin hızından öte sürdürülebilirliği çok önemlidir. Lakin, firmalar yatırım harcamalarını büyümenin sürdürülebilirliğine göre yaparlar. Birkaç yıl büyüyen sonra küçülen ekonomilerde özel sektör sermaye yatırımlarına fazla yönelmezler. Bu bağlamda büyümeyi değerlendirdiğimizde Türkiye'de sürdürülebilirliğin olduğunu söyleyebiliriz.
İyi haberle yazıyı sonlandıralım... Biliyorsunuz doğalgaza ve elektriğe yüksek oranlarda zamlar yapıldı. Petrole yapılan zamlara artık yetişemiyoruz. Tamam, zamlar yapılıyor doğrudur. Ama diğer taraftan da büyüyoruz, hem de dünya ikincisi olacak kadar. Bu yüzden zamlara nasıl yetişeceğiz diye kaygı duymayın. Çünkü, 10 bin doların üzerine çıkmış olan kişi başı gelirinizden rahatlıkla karşılayabilirsiniz.
