Her ayın üçünde olduğu gibi dün Mart ayı enflasyon verileri açıklandı TÜİK tarafından. Aylık değişim oranlarını göz önünde bulundurduğumuzda enflasyon oranlarının yerinde saydığını, dolayısıyla da bir ataletin oluştuğunu söyleyebiliriz. Geçen yılın yüksek enflasyonunun nedenlerini, Merkez Bankası raporlarında vurgulamıştı. Hatta, uyguladığı enflasyon hedeflemesi rejimi gereği hükümete hesap vermişti resmi mektup ile.
Peki, bu yılın ilk 3 ayında büyümenin hız kesmesine rağmen neden enflasyon yüksek seviyelerini koruyor? Yanıttan önce Mart enflasyon verilerinin detaylarına bakalım. Tabii piyasalara olası etkisini değerlendirmeyi unutmayacağız...
TÜİK verilerine göre, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) Mart ayında yüzde 0.36 yükselmiş. Geçen yılın aynı ayına göre artış oranı yüzde 8.22 düzeyine denk geliyor. Mart ayı itibarıyla 12 aylık ortalama enflasyon oranı ise 10.79'larda. Maliyet enflasyonun göstergesi ÜFE bir önceki aylara göre oluşan veri setine göre aşağı doğru geliyor. Ancak 12 aylık ortalamalara göre patinaj yapıyor.
DEĞİŞİKLİK YOK
Talep enflasyonu göstergesi Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Mart ayında yüzde 0.41 oranında artmış. 2011'in Mart ayına göre artış oranı yüzde 10.43. Ürün gruplarına göre en fazla tüketilen gıda ve alkolsüz içeceklerdeki artış oranı yüzde 11.25 ile ortalamanın üzerinde. Halkı yakından ilgilendiren konut ve ulaşım gibi sektördeki artış oranları da yüksek seviyelere ulaşıyor. TÜFE'nin yıllık değerlerine göre bu yılki seyri şöyle: Ocak yüzde 10.61, Şubat yüzde 10.43 ve Mart yine yüzde 10.43. Görüldüğü gibi TÜFE de yerinde sayıyor.
Merkez Bankası'nın bu yıl sonu itibarıyla belirlediği enflasyon oranı yüzde 5 olmasına karşın beklentisi yüzde 6.5. Belirsizlik bandını da dahil edersek, eğer beklediği enflasyon oranı yüzde 6.5 gerçekleşirse hedefini tutturmuş olacak. Ancak, yıl içinde enerji gibi bazı dışsal faktörlerdeki olumsuzluklar Merkez Bankası'nın bu iyimser beklentilerini boşa çıkarabilir.
Geçmiş yıllara bakacak olursak, Merkez Bankası ekonomi hız kestiğinde ya da küçüldüğünde hedefleri tutturabilmiş, onun dışında açık ara ıskalamış. Doğrudan enflasyon hedeflemesi rejimine geçtiği 2006 yılında hedefi yüzde 5 iken yıl sonu enflasyon gerçekleşmesi yüzde 9.7 olmuş. Neredeyse iki katı fark var. 2007 yılında hedef yüzde 4 gerçekleşme yüzde 8.4. İki katını da geçmiş. Türkiye ekonomisinin küçüldüğü 2009 yılında ise hedef yüzde 7.5 iken enflasyon yılı hedefin altında yüzde 6.5 seviyesinde kapatmış. 2010 yılı da aynı şekilde gerçekleşmiş.
2011 şaşması da iki kata yakın, hedef yüzde 5.5, gerçekleşme yüzde 10.5. Geçen yılki hedef ıskalaması 3 nedene dayandırılmıştı Merkez Bankası tarafından. İşlenmemiş gıdadaki baz etkisi, vergi ayarlaması ve kur artışı.
BU YILKI SEYRİ
Gelelim bu yıl ki enflasyon seyrine...
Merkez Bankası petrol fiyatlarındaki çılgın artış öncesi umutluydu. Çünkü, ekonomik büyüme hızı bu yıl yavaşlıyordu. Aynı zamanda kurlar yukarı doğru gitmeyecekti. Evdeki hesap böyle idi. Çarşıya geldiğimizde hesapların pek uymayacağı görülüyor. Neden derseniz, Çin'den sonra en fazla büyüyen ekonomi bu yıl içinde soğusa bile, 2012 büyümesi yüzde 4'ün üzerinde kalma olasılığı yükseliyor. Diğer bir neden ise, kurların beklendiği gibi geri çekilmemesi. 2 hafta önce 1.74'e gerilemiş dolar TL kuru yeniden 1.80'in üzerine kolayca çıkmıştı. Aslında bu seviyenin üzerinde de kalabilirdi Merkez Bankası TL ile devreye girmese idi. Merkez Bankası'nı ilgilendiren çekirdek enflasyon oranları yüzde 7.91 ve yüzde 8.28 seviyelerinde hareket ediyor.
Son olarak, parçaları yan yana getirelim ve piyasalara etkisini değerlendirelim...
Enflasyonun yüksek seviyelerini koruması ya da yavaş yavaş aşağı çekilmesi Merkez Bankası'nı sıkı para politikasına zorlayacak. Dolayısıyla, yıl içinde faizlerin aşağı yönlü hareketi de sınırlı kalacak. Bu durumda, yabancı sermaye için uygun zemin oluşur ve yabancı sermaye girişleri yükselir. Lafı gevelemeyim, katmerli kazançlar bu yılda da devam eder özetle...