11 Ocak'ta İzmir Kültür Sanat Fabrikası'nın ılık bir salonunda, Türk Kültür ve Sanat Derneği'nin davetiyle gelen Yağız Gönüler'in bir sohbeti vardı. Konu: "Türk İrfanında Samiha Ayverdi" idi. Yağız Bey genç fakat bizim irfan pınarlarımızdan iyi beslenmiş birisi. Kalabalık bir dinleyicisi vardı. Konuşmasının girişinden bir bölümü şöyle:
Samiha Ayverdi'nin uzun ve bereketli bir hayatı ver. Baba tarafından soyu Ramazanoğulları Beyliğine, anne tarafından da bugün Budin'de türbesi olan Gül Baba'ya dayanır. Elime geçen bütün röportajlarında kendilerini hep böyle tanıtır. Peki bu bir künye midir? Büyükler aslında nesepleriyle soy soplarıyla övünmezler. Burada üstünde durulmak istenen Türlükle İslam'ın sentezidir. Bir tarafta şehitlerin ve gazilerin mayaladığı İla-yı kelimetullah, diğer tarafta da tasavvufi İslam anlayışı. Samiha Anne'yi anlayabilmemiz ancak bu ölçüler içinde mümkündür. Önce cedlerimizle aramızı sıcak tutmamız lazım. Cedlerimiz derken yalnızca Osmanlı geçmişimizden söz etmiyorum; Selçuklulardan itibaren bu topraklarda ne yaptığımızı, nasıl var olduğumuzu iyice incelememiz gerekir. Bu toprakları ta Ahmed Yesevi'den beri mayalamış olan tasavvuf erleriyle aramızı sıcak tutmamız gerekiyor.
BUGÜNÜN PUTLARI
Kur'an'da birtakım putlardan bahsedilir. Allah "Bu putlara taptılar ve bu sebeple de benimle araları açıldı" diyor. Bugünün putları neler? Bugünün putları geçmiştekilerden çok daha tehlikeli. Geçmişte putlar insan eliyle yapılan bir yere dikilen, insanları taptığı, dua ettiği, yardım dilediği heykele benzer şeylerdi. Bugünün putları daha tehlikeli. Her şeyden önce insan kendini bir puta çevirmeye başladı. İnsan kendini vazgeçilmez olarak görüyor, adeta kendisini putlaştırıyor, nerdeyse kendine tapıyor. İkincisi materyalizm, bu inanış biçimine göre insan sadece akla tapan, akla öncelik veren, her şeyi akıl çerçevesinde yorumlayan bir anlayış var. Üçüncüsü her şeyi bu dünyadan ibaret gören bir pozitivist yaklaşım. Bu putlar meselesini daha epeyce uzatabiliriz. Bu tür putlardan korunmak için okul, lise, üniversite, kısaca eğitim asla yeterli değildir. Bunun için elimize bir mikroskop alıp bu toprakları mayalayan unsurlara bakmamız gerekir. İşte Samiha Anne'nin üzerinde durduğu mesele budur. Acaba o, bu konularda ne diyor. Onun ölçüleri hayatımız için bir tür filtre olmalıdır.
GÜÇLÜ HAFIZA
Ayverdi bir röportajında hayatı boyunca sathi / yüzeysel olan hiçbir şeyle ilgilenmediğini, bunun kendisine Allah'ın bir lütfu olduğunu söyler. Ne demek bu? Yüzeysel, bugünün tabiriyle plastik. Sadece günü kurtarmaya yarayan şeylerle uğraşmak. O daima derine, derinde olana yönelmiş. Alman şairi Rilke'nin dediği gibi: "Daima derinde olanı, dipte olanı ara." Yaratılışı da ona bu konuda yardımcı olmuş. "Bir buçuk yaşımdan itibaren görüp duyduklarımı ayrıntılı şekilde hatırlıyorum" diyor Samiha Ayverdi. Çoğumuzda maalesef bu özellik yok. Bu da günümüzün çok sayıda putlarından kaynaklanır; dışarıda dikkatimiz dağıtan fazla miktarda gürültü ve olay var.
